بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

Muhammədi - salləllahu aleyhi va səlləm - sonuncu peyğəmbər olaraq hidayət və beyyinə ilə göndərən Allaha həmd olsun! Onun sevimli peyğəmbəri, ailəsi və əshabı üzərinə Allahın salamı olsun!

Burada ateistlərin Qurani Kərim haqqında ortaya atdıqları şübhələrə cavab verməyə çalışacağıq. Allahın izni ilə qardaşlarımdan məlum olan bu şübhələri burada yerləşdirməyi xahiş edirəm. Yavaş-yavaş bu şübhələrə cavab verərək ateistlərin zəlalətini göstərmək üçün Allahdan yardım və açıq zehn diləyirik.

Allahu Təalə deyir:

وَهُوَ ٱلَّذِي مَرَجَ ٱلْبَحْرَيْنِ هَـٰذَا عَذْبٌ فُرَاتٌ وَهَـٰذَا مِلْحٌ أُجَاجٌ وَجَعَلَ بَيْنَهُمَا بَرْزَخاً وَحِجْراً مَّحْجُوراً

"Birinin suyu dadlı və şirin, digərininki isə duzlu və acı olan iki dənizi qovuşduraraq aralarında maneə və keçilməz sədd qoyan Odur."
(əl-Furqan, 53)

Ateistlər və ya digər mülhidlər bu ayəni dəlil gətirərək Quranın xətalı olduğunu isbat etməyə çalışırlar. Ateist deyir ki, dünyada suyu dadlı və şirin olan heç bir dəniz yoxdur, ona görə də bu, Quran ayəsinin xətalı olduğuna dəlalət edir.
Bu ateistə cavabımız nədir?
Hər şeydən əvvəl ayəni anlamaq üçün ayəni ərəb dilində anlamaq lazımdır. Təfsir kitablarında ümumiyyətlə ayə haqqında fərqli təfsirlər vardır. İbn Kəsir - rahiməhullah- ayənin təfsirində deyir:

وقوله تعالى " وهو الذي مرج البحرين هذا عذب فرات وهذا ملح أجاج " أي خلق الماءين الحلو والملح فالحلو كالأنهار والعيون والآبار وهذا هو البحر الحلو العذب الفرات الزلال قاله ابن جريج واختاره ابن جرير وهذا المعنى لا شك فيه فإنه ليس في الوجود بحر ساكن وهو عذب فرات

"Allahu Təalənin "Birinin suyu dadlı və şirin, digərininki isə duzlu və acı olan iki dənizi qovuşduran... Odur" sözünün mənası budur ki, yəni iki su yaratmışdır, şirin və duzlu; Şirin su çaylar, bulaqlar və quyuların suyudur və bu, suyu şirin, dadlı olan dənizdir. Bunu İbn Cureyc söyləmişdir və İbn Cərir (ət-Tabəri) bu mənaya üstünlük vermişdir. Bu mənada heç bir şübhə ola bilməz, çünki heç bir yerdə suyu dadlı və şirin olan durğun dəniz yoxdur."

Bəs ola bilər ki, ateist belə bir sual versin: "Axı necə olur ki, ayədə iki dəniz deyilir, lakin siz bu ayəni birini çay, digərini isə dəniz kimi yozursunuz?!" Ona belə cavab verərik: Bu ərəb dilinin xüsusiyyətidir. Bu üsluba "təğlib" adını veriblər. Ona görə də ərəblər القمران (əl-Qaməran = iki ay) dedikdə, bununla heç də ərəblər "iki ayı" qəsd etmirlər, çünki Yer Kürəsinin ətrafında yalnız bir ay vardır. Lakin ərəblər bununla ay və günəşi qəsd edirlər. Bu üslubun "təğlib" adlanmasının səbəbi bir tərəfin digər tərəfdən üstün olmasına görədir. Ərəblərdə ay günəşdən məşhurdur. Eynilə ərəblər العمران (al-Umaran = iki Ömər) dedikdə bununla Ömər və Əbu Bəkri qəsd edirlər. Eynilə الظهران (əz-Zuhran = iki Zöhr) dedikdə, bununla zöhr və asr namazlarını qəsd edirlər. Ona görə də بين الظهرين deyildikdə "zöhr və asr namazının arasında" mənasını verir. Eləcədə بين العشاءين deyildikdə, "iki işə namazı arasında" deyil, işə və məğrib namazlarının arası qəsd olunur. Eləcədə الابوان (əl-Əbəvan = iki ata) deyildikdə, bununla heç də iki ata qəsd olunmur, lakin ata və ana qəsd olunur. Eyni şey dilimizdəki "valideyn" kəliməsində də mövcuddur.
Xülasə, bu ateistin şübhəsi onun inadkarlığındandır. Əgər bu izahla kifayətlənməzsə, buraxın inandığına inansın! Lakin aydın oldu ki, ayədəki bəhreyn kəliməsi ilə mütləq mənada iki dənizin anlaşılması vacib deyildir.

Salam aleykum.Əhəmiyyətli mövzudur qardaş.Bu şubhələrin bir çoxuyla tanışam.Amma hələlik yadıma gələn ikisini qeyd etmək istəyirəm.
1)Əhzab surəsindəki Zeyd və Zeynəbin boşanma hadisəsi.
2)Hud surəsini 2-ci ayəsi.Yəni burda deyirlər ki "de" sözü yoxdur.Rasulullah guya özü deyir "Mən sizi Allah tərəfindən xəbərdarlıq edən və müjdələyənəm".

Zeydin adı Zeyd bin Harisa bin Şərahil əl-Kəlbi'dir. Peyğəmbərimizin - salləllahu aleyhi va səlləm - qulu olmuşdur, lakin daha sonra onu azad etmiş və oğulluğa götürmüşdür. Bu, peyğəmbərimiz - salləllahu aleyhi va səlləm - tərəfindən qullara qarşı olan gözəl münasibətin nümunəsidir. Bu zaman hər kəs onu Zeyd bin Muhamməd kimi tanıyırdı. Lakin Allahu Təalə insanları atalarından başqasına nisbət etməyi qadağan etdi. Allahu Təalə buyurur:

ادْعُوهُمْ لِآبَائِهِمْ هُوَ أَقْسَطُ عِنْدَ اللَّهِ فَإِنْ لَمْ تَعْلَمُوا آبَاءَهُمْ فَإِخْوَانُكُمْ فِي الدِّينِ وَمَوَالِيكُمْ وَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ فِيمَا أَخْطَأْتُمْ بِهِ وَلَكِنْ مَا تَعَمَّدَتْ قُلُوبُكُمْ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا

"Onları öz atalarının adları ilə çağırın. Bu, Allah yanında daha ədalətlidir. Atalarını tanımasanız, onlar sizin din qardaşlarınız və yaxınlarınızdır. Səhvən etdiyiniz əməllərdə sizə heç bir günah yoxdur. Lakin qəlbinizin qəsdlə etdiyi işlərdən ötrü (sizə günah var). Allah Bağışlayandır, Rəhmlidir."
(əl-Əhzab, 5)

Bu ayədən sonra onu Zeyd bin Harisa olaraq çağırdılar.
Zeynəb isə; adı Zeynəb bint Cəhş bin Riab əl-Əsədiyyə'dir. Zeynəbin anası Umeymə bint Abdulmuttalib'dir, peyğəmbərimizin - salləllahu aleyhi va səlləm - bibisidir.
Zeynəb ilə peyğəmbərimizin - salləllahu aleyhi va səlləm - evliliyi barədə qəlbi xəstə olanların atdıqları şübhələr boş kəlimələrdən başqa bir şey deyil.
Hər şeydən əvvəl bilmək lazımdır ki, ümumiyyətlə Zeynəbi ərə verən peyğəmbərimiz özü olub və Zeynəb ilk əvvəl bu təklifi qəbul etməyib. Çünki Zeynəb öz nəsəbi ilə fəxr edən qadın idi və Zeydin daha əvvəllər qul olması onun üçün qəbul edilməz idi. İbn Kəsir öz təfsirində qeyd edir ki, peyğəmbərimiz - salləllahu aleyhi va səlləm - Zeynəbin yanına gedərək onunla söhbət edir və Zeynəb etiraz edir, lakin peyğəmbər onunla danışdığı müddətdə Allahu Təalə növbəti ayəni nazil edərək buyurur:

وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ وَلَا مُؤْمِنَةٍ إِذَا قَضَى اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَمْرًا أَنْ يَكُونَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ مِنْ أَمْرِهِمْ وَمَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا مُبِينًا

Allah və Onun Elçisi bir işə hökm verdiyi zaman heç bir mömin kişi və mömin qadın öz işlərində istədikləri qə­­rarı verə bilməzlər. Allaha və Onun Elçisinə asi olan kəs, əlbəttə ki, açıq-aydın azğınlığa düşmüşdür.
(əl-Əhzab, 36)

Zeynəb - radiyallahu anhə - razılaşır. Beləliklə Zeyd ilə Zeynəbi evləndirən peyğəmbərimiz - aleyhi əs-salət vas-səlləm - olur. Əgər onların iddia etdiyi kimi peyğəmbərimiz Zeynəbə gözü düşsəydi, elə əvvəlcədən onunla evlənərdi.
Lakin Zeynəb ilə Zeydin evliliyi baş tutmur, təxminən bir il yaşadıqdan sonra Zeyd peyğəmbərimizə - salləllahu aleyhi va səlləm - şikayət etməyə başlayır, çünki Zeynəb hələ də Zeydi həzm edə bilmirdi. Bu vaxtı artıq peyğəmbərimiz - salləllahu aleyhi va səlləm - Zeyd ilə Zeynəbin boşanacağını və Zeynəbi onun alacağını bilirdi, çünki əl-Əhzab surəsindəki ayədə bu açıq şəkildə deyilir. Cəbrayıl ona bu xəbəri bildirmişdi. Lakin Zeyd Zeynəbi boşadıqdan sonra belə peyğəmbər - salləllahu aleyhi va səlləm - içində sıxıntı keçirirdi, çünki ərəblərin cahiliyyə adətlərinə görə görə belə bir evlilik pis sayılırdı. Axı Zeyd bir müddət əvvəl peyğəmbərimizin - salləllahu aleyhi va səlləm - oğulluğu sayılırdı. Buna görə də alimlərimiz buyurur ki, insanlar halal olan bir şeyi haramlaşdırdıqda onun əksinə əməl etməyin savabı artır, yəni bu stereotipləri qırmaq üçün əksinə əməl etməkdə daha da çox savab vardır. Zeynəbin iddət müddəti bitdikdən sonra Allahu Təalə Muhammədə - salləllahu aleyhi va səlləm - bu şəkildə vəhy endirir:

وَإِذْ تَقُولُ لِلَّذِي أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِ وَأَنْعَمْتَ عَلَيْهِ أَمْسِكْ عَلَيْكَ زَوْجَكَ وَاتَّقِ اللَّهَ وَتُخْفِي فِي نَفْسِكَ مَا اللَّهُ مُبْدِيهِ وَتَخْشَى النَّاسَ وَاللَّهُ أَحَقُّ أَنْ تَخْشَاهُ فَلَمَّا قَضَى زَيْدٌ مِنْهَا وَطَرًا زَوَّجْنَاكَهَا لِكَيْلَا يَكُونَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ حَرَجٌ فِي أَزْوَاجِ أَدْعِيَائِهِمْ إِذَا قَضَوْا مِنْهُنَّ وَطَرًا وَكَانَ أَمْرُ اللَّهِ مَفْعُولًا

"Bir zaman Allahın nemət verdiyi və sənin özünün nemət verdiyin kəsə (Zeyd ibn Harisəyə): “Zövcəni yanında saxla, Allahdan qorx!”– deyirdin. Allahın aşkar edəcəyi şeyi ürəyində gizli saxlayır və insanlardan çəkinirdin. Halbuki əslində qorxmalı olduğun məhz Allahdır. Zeyd zövcəsini boşadıqda səni onunla evləndirdik ki, oğulluqları övrətlərini boşadıqları zaman (o qadınlarla evlənməkdə) möminlərə heç bir sıxıntı olmasın. Allahın əmri mütləq yerinə yetəcəkdir."
(əl-Əhzab, 37)

Ayə aydındır! Muhamməd - salləllahu aleyhi va səlləm - insanların haram saydıqları şeydən çəkinərkən, Allah ona bu stereotipləri qırmağı əmr edir. Çünki halal olan şeyi insanlar haram edə bilməz. Bu evliliyin də məqsədi budur.
Məsələni daha da yaxşı başa düşmək üçün Muhammədin - salləllahu aleyhi va səlləm - kimliyinə baxmaq lazımdır.
1. O, cavanlığının ən gözəl vaxtlarında özündən çox yaşlı olan dul bir qadınla evləndi və həmin qadın 65 yaşına varana qədər onunla birgə yaşadı, lakin ərəb adətlərində çox qadın almağın çox adi bir hal və kişilər tərəfindən sevilərək edilən bir əməl olmasına baxmayaraq Muhamməd - salləllahu aleyhi va səlləm - heç bir zaman başqa qadınla evlənmədi. Hətta Xədicə anamız - radiyallahu anhə - öldükdən sonra belə peyğəmbərimiz - salləllahu aleyhi va səlləm - digər dul qadın olan Sevdanı aldı.
2. Zeynəbi Zeydə ərə verən də elə peyğəmbərimiz - salləllahu aleyhi va səlləm - olmuşdur.
3. Zeynəb ilə Zeydin boşanması isə Zeydin öz istəyi ilə olub və heç bir başqa səbəb olmamışdır. Bu barədə gəlmiş bəzi rəvayətlərə gəldikdə isə, qəlbi əyri olan mülhidlər həmin rəvayətləri dəlil gətirməyi sevirlər. Lakin bu rəvayətlərin heç bir səhih deyildir!

İkinci suala gəldikdə isə, ayənin necə dəlil ola biləcəyi aydın deyildir. Bu Quranın üslubudur. Əksinə bu dəlildir ki, Quran Muhamməd - salləllahu aleyhi va səlləm - tərəfindən yazılmamışdır. Çünki Qurandakı Allahın kəlamı bir çox şəxsin adı ilə ifadə olunur. Məsələn, Fatihə surəsində "Bizi Doğru yola hidayət et!" ayəsini heç də camaat birlikdə yazmamışdır və heç şübhəsiz ki, bu, Quranın üslubundandır!

Daha 2 şübhə...
1)Göylərin və yerin 6 gündə yaradılması ilə bağlı ayələr...Müasir elmə görə kainatın yaşı 13 milyard ildir.
2)Quranda riyazi xəta olması iddiası.Bu barədə yazıları uzundur.Copy/Paste edirəm:
Önce konumuzla ilgili Kuran ayetlerini görelim:

Nisa Suresi/11. Allah size, çocuklarınız hakkında, erkeğe, kadının payının iki misli (miras vermenizi) emreder. (Çocuklar) ikiden fazla kadın iseler, ölünün bıraktığının üçte ikisi onlarındır. Eğer yalnız bir kadınsa yarısı onundur. Ölenin çocuğu varsa, ana-babasından her birinin mirastan altıda bir hissesi vardır. Eğer çocuğu yok da ana-babası ona vâris olmuş ise, anasına üçte bir (düşer). Eğer ölenin kardeşleri varsa, anasına altıda bir (düşer. Bütün bu paylar ölenin) yapacağı vasiyetten ve borçtan sonradır. Babalarınız ve oğullarınızdan hangisinin size, fayda bakımından daha yakın olduğunu bilemezsiniz. Bunlar Allah tarafından konmuş farzlardır (paylardır). Şüphesiz Allah ilim ve hikmet sahibidir.

Nisa Suresi/ 12. Yapacakları vasiyetten ve borçtan sonra eşlerinizin, eğer çocukları yoksa, bıraktıklarının yarısı sizindir. Çocukları varsa bıraktıklarının dörtte biri sizindir. Çocuğunuz yoksa, sizin de, yapacağınız vasiyetten ve borçtan sonra, bıraktığınızın dörtte biri onlarındır (zevcelerinizindir). Çocuğunuz varsa, bıraktığınızın sekizde biri onlarındır (zevcelerinizindir). Eğer bir erkek veya kadının, anababası ve çocukları bulunmadığı halde (kelâle şeklinde) malı mirasçılara kalırsa ve bir erkek yahut bir kızkardeşi varsa, her birine altıda bir düşer. Bundan fazla iseler üçte bire ortaktırlar. (Bu taksim) yapılacak vasiyetten ve borçtan sonra, kimse zarara uğramaksızın (yapılacak)tır. Bunlar Allah'tan size vasiyettir. Allah her şeyi hakkıyle bilendir, halîmdir.

Bu ayetlere göre varsayalım ki, bir adam öldü ve geride üç kız evlat, bir ana, bir baba ve eşini bıraktı.. Yukarıdaki ayetlere göre miras paylaşımı şöyle olacaktır:

Üç kız evlada mirasın 2/3'ü, ana ve babanın her birine 1/6, karısına 1/8 kalacaktır.

Bu durumu, matematiksel olarak hesaplarsak:

(2/3)+(1/6)+(1/6)+(1/8 )= 27/24 = 1,125 bulunur! (Halbuki 1,0 olması gerekirdi!..)

Bu sonuç Kur'an'da verilen oranların hatalı olduğunu göstermektedir. Çünkü mirasın %112,5 u mirasçılara dağıtılamaz. Böyle %100'ün üstünde bir dağıtım yapmak imkansızdır.

ÖRNEK:

Adam ölüyor. Geride kalan varisler şunlar; eşi, 3 kız çocuğu, annesi ve babası..

Buna göre miras dağıtım oranları Nisa suresi 11. ve 12. ayetin de şöyle bildirilmiştir:

Kız çocuklarına mirasın 2/3 ü
Anneye mirasın 1/6 sı
Babaya mirasın 1/6 sı
Eşine mirasın 1/8 i

------------------------------------

Adamın kalan mirasını 120 milyar farzedelim:

120 x 2/3 = 80 çocuklara
120 x 1/6 = 20 anneye
120 x 1/6 = 20 babaya
------------------------------
toplam = 120 Görüldüğü gibi mirastan eşe hiç para kalmadı.

Eğer eş de almış olsa;
120 x 1/8 = 15 Eşe düşen pay
----------------------------
Toplam = 135 olacaktı.

Halbuki ortada 120 milyar var. Eşe 1 kuruş dahi kalmadı.

İşte bu Kur'an ayetlerinin hatalı olduğunu gösterir.

Halife Ömer'in Hataya Karşı Avl Yöntemi:

Bu hatayı düzeltmek için Ömer "avl", "avliye" olarak adlandırılan basit bir yöntem geliştirdi. Bu yöntem allah’ın verdiği oranlardan yola çıkıp bir noktada ufak bir değişiklik yaparak oranların tümünü değiştiren ve toplamı %100 olacak yeni oranlar elde eden bir yöntemdir... Günümüzde İslam hukuku miras konusunda bu yöntemi esas alır.

Avl yöntemiyle bir anlamda Kur’an ayetlerinin dışına çıkılmakta ve Kur’an’a göre şeriat uyguladıklarını söyleyenler, mecbur kalarak kendi uydurdukları hüküm ve yöntemi kullanmaktadırlar.

Avl yöntemi ile şu yol izlenir :

2/3 + 1/6 + 1/6 + 1/8 = 48/72 + 12/72 + 12/72 + 9/72 = 81/72 = 1,125

Burada payda 24’e değil de 72’ye yükseltilmiştir. Sonucun 1 çıkması içinse

Payda 81 yapılır;

48/81 + 12/81 + 12/81 + 9/81 = 81/81 = 1

Yani matematik olarak yanlış olan ama çaresiz ve zorunlu kalınarak hileli bir yöntemle

oranlar değiştirilmek suretiyle paylaşımın sağlanması yoluna gidilmiştir.

Böylece yeni oranlar:
üç kızın toplam payı= 48/81
annenin payı= 12/81
babanın payı= 12/81
zevcenin payı= 9/81
olacak şekilde değiştirilmiş olur.

Tabi elde edilen bu oranlar ayetlerde ifade edilenlerden farklıdır. Ayetlere baktığımızda bu oranları göremeyiz. Bu oranların sadeleştirilmiş şekillerine de bakalım:


üç kızın toplam payı = 48/81 = 0,593 Halbuki Kur'an 2/3 = 0,666 diyor
babanın payı = 12/81 = 0,148 Halbuki Kur'an 1/6 = 0,166 diyor
annenin payı = 12/81 = 0,148 Halbuki Kur'an 1/6 = 0,166 diyor
zevcenin payı = 9/81 = 0,111 Halbuki Kur'an 1/8 = 0,125 diyor

Görüldüğü gibi ayetlerde belirtilen oranların kullanımı mümkün olmadığı için bu oranlar değiştirilmiştir ve başka oranlar kullanılmaktadır.

Böyle basit bir dört işlem hatasının, her harfi, her kelimesi Allah sözü olduğu bildirilen Kur'an'da yer alması, Allah gibi kusursuz bir varlığın hatası olmasa gerek. O halde, bu hatanın sebebi ne olabilir dersiniz?

Bu, Kur'an'ı Muhammed'in uydurduğunun en önemli delili midir?

Bu hata şimdiye kadar izah edilememiş, mantıklı, bilimsel bir yanıt verilememiştir.

Diğer çelişkiler "müphemdi, müteşabihdi " diyerek, kelimeleri çarpıtarak, tahrif ederek, yanlış bilgiler verip demagoji yaparak bir şekilde geçiştirilebilir. Ancak Matematik laf değil, işlem ister. Matematik de mecazilik, müteşabihlik sökmez.

Nitekim Halife Ömer'de sökmediğini görmüş ve Avl denilen aldatma yöntemi uygulamıştır.

Bu ayetlerdeki hatayı anlayanlar ve çözüm bulamayanlar ama hala Kur'an'ı Muhammed'in uydurmadığını düşünenler aşağıdaki soruları yanıtlamaya çalışmalıdırlar. Çünkü ana-babadan alınmış, hazıra konulmuş imanın tazelenmesi ve sorgulanması gerekir. Gördüğü yanlışlara rağmen imanında direnmek imansızlıktan daha kötüdür. Eğer Tanrıya inanıyorsanız ve bilen, gören, işiten, hesap soransa Tanrı, sahte imanları da, gerçek imanları da iyi bilmesi gerekir. Aldatılamaz, kandırılamaz. Kendisini alet ederek dünya menfaatleri elde edenlerden de, yanlışı göre göre, bile bile onların peşinden gidenlerden de hesap sormasını iyi bilir.

Sorular:

1- Muhammed vahyi mi yanlış anlamıştır?
2- Ortada vahiy diye birşey yok ilham mıdır hepsi?

İlhamlar da hata içerir mi diyorsunuz?

3- Yoksa Kur'an toparlanırken mi hata yapılmıştır?
4- Ya da Kur'an tahrifata mı uğramıştır?

Halife Osman ayetlerle oynamış olabilir mi?

5- Yoksa Allah da hata yapabilir mi diyorsunuz?
6- Allah değil de Muhammed mi matematikten anlamıyordu?
7- Yoksa bu konudan uzak duralım, ele almayalım,

Şeytani bir soru mu diyorsunuz? Şeytani bir soruya neden olan hatanın Kur'an'da ne işi var?

Əssələmu aleykum va rahmətullah

إِنَّ رَبَّكُمُ اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوَى عَلَى الْعَرْشِ يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهَارَ يَطْلُبُهُ حَثِيثًا وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ وَالنُّجُومَ مُسَخَّرَاتٍ بِأَمْرِهِ أَلَا لَهُ الْخَلْقُ وَالْأَمْرُ تَبَارَكَ اللَّهُ رَبُّ الْعَالَمِينَ

Doğrudan da, Rəbbiniz göyləri və yeri altı gündə yaradan, sonra da Ərşə ucalan Allahdır. O, gündüzü sürətlə təqib edən gecə ilə örtüb bürüyür. Günəşi, ayı və ulduzları Öz əmrinə tabe edən də Odur. Əslində, yaratmaq da, əmr etmək də Ona məxsusdur. Aləmlərin Rəbbi Allah nə qədər xeyirxahdır.
(əl-Araf, 54)

Yerlərin və Göylərin yaradılması barədə ortaya atılan şübhə çəkisiz bir sözdür. Çünki Quranı Kərimdə buyurulan "gün" anlamının bizim günümüz olduğuna işarə edən heç bir sübut dəlil yoxdur. Yəni, Allahu Təalə demir ki, "Günəş sistemindəki günlərə əsasən 6 gündə yaratmışdır"! Quranda belə bir söz yoxdur. Biz bilirik ki, günlər Yer Kürəsinin Günəş ətrafındakı sürətindən asılı olaraq və digər faktorlarından asılı olaraq meydana gəlir. Bu isə bizim günlərin 24 saat olmasının nisbi bir anlayış olduğunu göstərir.
Quran da isə "gün" sadəcə 24 saat deyildir. Ona görə də ayədəki "6 gün" və ya ərəbcə deyildiyi kimi "fi sittəti əyyəm" kəliməsindəki "yəum" məfhumu 6 mərhələdə uzun müddətdə yaradılmaqdır. Çünki Allahu Təalə deyir:

تَعْرُجُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ إِلَيْهِ فِي يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ

Mələklər və Ruh (Cəbrail) Ona doğru sayı əlli min ilə bərabər bir gün ərzində qalxırlar.
(əl-Məaric, 4)

Digər bir ayədə isə buyurur:

وَيَسْتَعْجِلُونَكَ بِالْعَذَابِ وَلَنْ يُخْلِفَ اللَّهُ وَعْدَهُ وَإِنَّ يَوْمًا عِنْدَ رَبِّكَ كَأَلْفِ سَنَةٍ مِمَّا تَعُدُّونَ

Onlar səndən əzabın tez gəlməsini istəyirlər. Allah Öz vədinə əsla xilaf çıxmaz. Rəbbinin yanında olan bir gün sizin saydığınızın min ili kimidir!
(əl-Həcc, 47)

Bu ayələr dəlalət edir ki, Quranda sözü keçən "yəum" kəliməsi nisbi anlamdadır. Ona görə də heç kəs bunu elmi cəhətdən xəta saya bilməz. Çünki gördüyümüz kimi gün Quranda 50 000 illik period mənasında, eləcədə min illik period mənasında da işlənə bilər.
Müasir elm Kainatın 13,7 milyard ildə yaradıldığını deyir, lakin onların da etirafına görə bu rəqəm dəqiq deyil, yəni bundan da uzun müddət ola bilər.
İkinci məqam isə budur ki, Allahu Təalə üçün vaxt məfhumu keçərli deyildir, Allahu Təalə milyardlarla ilin işini ani vaxtda yarada bilər, lakin eyni zamanda həmin an bizim üçün həmin milyardları ifadə edə bilər. Allah hər şeyə qadirdir, biz isə naqis məxluqlarıq!

Qurandakı riyazi xətalara gəldikdə isə, belə bir şey axmaqlıqdır. Xəta Quranda deyil, xəta həmin adamın riyazi anlayışındadır. Necəki riyaziyyatda qaydalar olduğu kimi, Quranda da miras hissələri qaydalara əsasən bölünür və bu qaydalar sünnətin köməyi ilə anlaşılır. Riyaziyyatın qaydaları hər kəsə məlumdur: birinci mötərizələr açılır, sonra bölmə və vurma, sonra isə üstə gəlmə və çıxma sırası ilə riyazi məsələlər həll olunur. Əgər kimsə, hesabı tərsinə başlasa başqa nəticəyə gəlib çıxacaq.
Miras hüququna gəldikdə isə, bu xəstə ağıllı götürüb bütün hissələri eyni vahiddən çıxarıb. Bu isə xətadır. Miras hüququnda isə insan öldükdən sonra onun borcları ödənilir, sonra qalan hissəsi eş və valideynlər arasında bölünür və sonra qalan hissəsi uşaqları arasında bölünür. Yəni, hər bir hissə qalıqdan çıxarılır, ümumi vahiddən çıxarılmır. Bu bir insanın riyaziyyatda edə biləcəyi ən axmaq xətadır!

Salam aleykum.
Ateistlərin bir şübhəsini də gətirmək istəyirəm.Bu Tariq surəsinin 7-ci ayəsidir.Nütfənin çıxdığı yerin səhv bildirldiyini deyirlər."O bel sümüyü və sinənin arasından çıxır".

Abu İbrahim
Mövzunu davam etdirmək fikrin var?
Bir neçə sualım da var.

Əssələmu aleykum va rahmətullah

İnşəAllah, qardaşım, təxminən iki aydan sonra bu mövzuya geri dönəcəm, indi sadəcə olaraq az vaxt tələb edən suallara cavab verməyə çalışıram, çünki hal hazırda internetdə çox vaxt keçirməyə imkanım yoxdur.

Oldu qardaş.Sənə yardımcı olabiləcək mənbələri "Maraqlı saytlar" bölməsində vermişəm.Uğurlar!

Ortaya atılmış şübhələrdən də biri Qurani Kərimdə Tariq surəsində qeyd olunan, axıb tökülən suyun haradan çıxması məsələsidir.

Allahu Təalə deyir:



Yuxarıda ayənin orijinallığını saxlamaq məqsədi ilə terminləri bizim dilimizə tərcümə etmədik və olduğu kimi saxladıq.
Qəlbi xəstə olanlar iddia edirlər ki, guya Quranda spermanın haradan gəldiyi haqqında yalnış məlumat verilmişdir. Bunun üçün yuxarıda təqdim etdiyim “ət-Tariq” surəsindəki yeddinci ayəni misal göstərirlər. Onlar deyirlər ki, ayədə qeyd olunur ki, “bel sümüyü ilə köks sümüyündən çıxan, axıb tökülən bir sudan yaratmışdır.”
Hər şeydən əvvəl bunun cavabında bəzi məsələlərə toxunmaq istəyirik. Bu məsələləri bir-birindən ayıraraq ardıcıllıqla aşağıda qeyd edəcəyik.
-

Bilmək lazımdır ki, bunlar ayıni öz dilədikləri kimi tərcümə edirlər və sonra ayəni öz istədikləri şəkildə yozurlar. Halbuki ayənin ərəb dilindəki təfsiri haqqında belə həddindən artıq fərqli görüşlər vardır. Bunlar o görüşlərdən nə üçün məhz özlərinə sərf edən şəklini seçirlər?! Quranı təfsir edənlər “axıb tökülən su” sözündən başlayaraq, “sulb” və “təraib” sözlərinin təfsirində çoxlu görüş ortaya qoyublar. Biz aşağıda bütün bu görüşlərə işarə edəcəyik və ən çox hansı görüşün məşhur olduğunu qeyd edəcəyik. Lakin bunu etməmişdən əvvəl bir şey üzərində düşünməliyik. Əgər bir insan bir söz ifadə edərsə və bu sözün mənası dəqiq bilinməzsə, bu sözü istədikləri yöndə yozub sonra rədd etmək, onların öz batil məqsədlərindən xəbər verir.

-

Quranda spermanın gəldiyi yer haqqında yalnış məlumatın verildiyini söyləmək özlüyündə bir cahillikdir. Çünki, nəinki Quranda, hətta peyğəmbərimiz Muhamməd’in – salləllahu aleyhi va səlləm – zamanında belə insanlar spermanın haradan gəldiyini çox gözəl bilirdilər. Bunu sərgiləmək üçün sizlərə bir hədisi misal göstərmək istəyirik.
İmam Muslim – rahuməhullah – “əs-Səhih” əsərində rəvayət edir:

‏حَدَّثَنَا ‏ ‏مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ الْهَمْدَانِيُّ ‏حَدَّثَنَا ‏ ‏أَبِي ‏ ‏وَوَكِيعٌ ‏ ‏وَابْنُ بِشْرٍ ‏ ‏عَنْ ‏ ‏إِسْمَعِيلَ ‏عَنْ ‏ ‏قَيْسٍ ‏ ‏قَالَ سَمِعْتُ ‏ ‏عَبْدَ اللَّهِ ‏ ‏يَقُولُا ‏
‏كُنَّا ‏ ‏نَغْزُو مَعَ رَسُولِ اللَّهِ ‏ ‏صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ‏ ‏لَيْسَ لَنَا نِسَاءٌ فَقُلْنَا أَلَا ‏ ‏نَسْتَخْصِي ‏ ‏فَنَهَانَا عَنْ ذَلِكَ

“Muhamməd bin Abdilləh bin Numeyr əl-Həmədani bizə rəvayət etdi: Atam və Vaki və İbn Bişr bizə İsmayıl’dan, o da Qeys’dən rəvayət etdi; dedi: “Abdullahı belə deyərkən eşitdim:
“Allahın Elçisi ilə - salləllahu aleyhi va səlləm – birlikdə müharibəyə gedərdik və bizim qadınlarımız yox idi. Dedik: “Bəs özümüzü axtalamayaqmı?!” Peyğəmbər bizə bunu qadağan etdi.”

Bu hədisdən açıq aydın görünür ki, onlar spermanın haradan gəldiyindən xəbərdar idilər və eləcədə peyğəmbərimiz də - salləllahu aleyhi va səlləm – bundan xəbərdar idi. Əks təqdirdə onların özlərini axtalamaq barədə soruşmaqları mənasız qalır!
Bu hədisin şərhində İmam ən-Nəvəvi – rahiməhullah – deyir:

‏قَوْله : ( فَقُلْنَا أَلَا نَسْتَخْصِي فَنَهَانَا عَنْ ذَلِكَ ) ‏
‏فِيهِ مُوَافَقَة لِمَا قَدَّمْنَاهُ فِي الْبَاب السَّابِق مِنْ تَحْرِيم الْخَصْي ; لِمَا فِيهِ مِنْ تَغْيِير خَلْق اللَّه , وَلِمَا فِيهِ مِنْ قَطْع النَّسْل , وَتَعْذِيب الْحَيَوَان

“Onun (Dedik: “Bəs özümüzü axtalamayaqmı?!”)
Bu hədis axtalamağın haram olması barədə daha əvvəlki bölmədə söylədiklərimizə uyğundur, çünki axtalamaq Allahın yaradılışını dəyişməkdir və eləcədə nəslin kəsilməsinə səbəb olur, (heyvanı axtalamaq isə) heyvana əziyyət etməkdir.”

Axtalamaq isə hamıya məlum olduğu kimi kişinin xayalarının aradan qaldırılması deməkdir. Bu o deməkdir ki, o zaman insanlar spermanın haradan gəldiyini çox gözəl bilirdilər, bəzi axmaqların zənn etdiyi kimi bunu “kəşf” etmək üçün elmə və ya müasir texnologiyaya ehtiyac yoxdur. Bu qeyd etdiyimiz fakt belə bu şübhəni dəf etməyə kifayət edər. Lakin mövzunu tam ələ almaq üçün ayənin izahında deyilmiş fərqli fikirləri də qeyd etməyi uyğun görürük.

-

Ayədə qeyd olunan “məun dəfiqun” (axıb tökülən su) sözü ilə qəsd olunan nədir? Alimlər bu barədə fərqli görüşlərdədir. Alimlərin çoxuna görə bu, həm qadının, həm də kişinin suyudur. Az bir qism alimə görə isə bu, yalnız kişinin suyuna aiddir. Buradan görürük ki, ayəni sadəcə olaraq “sperma” haqqında anlamaq doğru anlayış deyildir, halbuki təfsir alimlərinin çoxuna görə ayədə qeyd olunan “sulb” kişiyə aiddir, “təraib” isə qadına aiddir. Yəni kişinin “sulb”u və qadının “təraib”indən əmələ gəlməkdədir. İbn Kəsir – rahiməhullah – təfsirində deyir:

“يَعْنِي صُلْب الرَّجُل وَتَرَائِب الْمَرْأَة وَهُوَ صَدْرُهَا . وَقَالَ شَبِيب بْن بِشْر عَنْ عِكْرِمَة عَنْ اِبْن عَبَّاس " يَخْرُج مِنْ بَيْن الصُّلْب وَالتَّرَائِب" صُلْب الرَّجُل وَتَرَائِب الْمَرْأَة أَصْفَر رَقِيق لَا يَكُون الْوَلَد إِلَّا مِنْهُمَا”

“Yəni kişinin “sulb”undan və qadının “təraib”indən və “təraib” qadının köksüdür. Şəbib bin Bişr isə İkrimədən, o da İbn Abbas’dan belə dediyini nəql edir: “Sulb və təraib arasından çıxır.” Kişinin “sulb”u və qadının “təraib”indən, sarı və duru, uşaq yalnız bu ikisindən olar.”

(“Təfsir İbn Kəsir”, 8/375)

Bunu burada qeyd etməklə görürük ki, ayəni onların təqdim etdiyi kimi qəbul etmək olmaz. Ayənin mənasını anlamaq üçün ayənin tərkibindəki sözləri yaxşı anlamaq lazımdır.

-

“Sulb” sözünün mənası nədir? Təfsir kitablarında “sulb” sözü haqqında ixtilaf zikr olunmur, təfsir alimlərinin çoxu “sulb” sözünü kişinin beli kimi izah edirlər. Lakin qeyd etməliyik ki, bu, sözün ilk mənası deyildir. “Sulb” sözü özlüyündə möhkəm olan bir şeyə verilən addır. “Sulb” sözü həm də bir şeyin ortası, bir şeyin özəyi anlamında da işlənir.“Sulb” sözü eləcədə Quranda bir başqa ayədə “gövdə” və ya “orta hissə” mənasında gəlmişdir, beləki Allahu Təalə ən-Nisə surəsində (23-cü ayə) deyir:
-

“وَحَلَائِلُ أَبْنَائِكُمُ الَّذِينَ مِنْ أَصْلَابِكُمْ وَأَنْ تَجْمَعُوا بَيْنَ الْأُخْتَيْنِ إِلَّا مَا قَدْ سَلَفَ”

“Öz “sulb”lərinizdən gələn oğullarınızın arvadları ilə evlənmək və iki bacını birlikdə almaq da sizə haramdır. Yalnız keçmişdə (Cahiliyyət dövründə) olan bu cür işlər müstəsnadır.”

İngilis tərcüməçisi, ərəbşünas Marmaduke Picktall Quranın ingilis dilindəki tərcüməsində Tariq surəsindəki həmin ayəni məhz “loins” sözünü zikr edərək tərcümə etmişdir. “Loins” isə ingilis dilindən tərcümədə qasıq bölgəsi və ya cinsi orqanların ətrafı olan yerə deyilir. Lakin ümumi olaraq təfsir alimlərinin çoxu, demək olar ki, klassik təfsir alimlərinin hamısı “sulb” sözünü ərəblərin doğumla əlaqədar olaraq işlətdiyi adi anlayiş dilində tərcümə ediblər. Bu isə mütləq mənada “sulb”un bel sümüyü deyil, örfi dildə “kişinin özəyi” anlamını daşıyır. Bu isə ərəb dilində istifadə olunan deyilişdir ki, övladın kişinin “sulb”undan gəldiyini demək üçün işlədirlər. Buna görə də Allahu təalə Adəmin övladlarını onun “sulb”undan çıxardığını qeyd etmişdir.

-

“Təraib” nədir? Bu sözün izahında da çoxlu izahlar səslənmişdir, lakin daha əvvəl qeyd etdiyim kimi bunun kişiyə deyil, qadına aid olduğunu deyirlər. “Təraib” sözü haqqında deyilən görüşləri bir-bir belə qeyd etmək olar. A) İbn Kəsir (8/375), İmam əl- Qurtubi (16/343; 5/20), ət-Tabəri (24/355-356) və Muhamməd əl-Əmin əş-Şənqiti’yə (“Ədvaul-Bəyan”, 3/194) görə “təraib” qadının sinə hissəsidir. Bu, İbn Abbasdan, İkrimə və Said bin Cubeyrdən nəql olunmuşdur. B ) “Təraib” qadının iki döşü arasıdır. Bu da İbn Abbasdan rəvayət olunmuşdur. C) İki çiyin arasından sinəyə qədər; bu Mücahiddən nəql olunub. D) Körpücük sümüklərindən aşağı; yenə Mücahiddən nəql olunub. E) Qadının döşlərindən yuxarıda; bu Sufyan əs-Səvridən nəql olunub. F) Qabırğanın aşağı tərəfindəki dörd qabırğa sümüyü; bu, Said bin Cubeyrdən nəql olunub. G) “Təraib” iki cüt arasında olan yerlərə deyilir, bu isə iki göz arası, iki döş arası və iki qıç arasına deyilir. Bu görüş isə əd-Dahhak’dan rəvayət olunub.
Alimlərdən bir başqaları isə həm “sulb”, həm də “təraib”in kişiyə aid olduğunu söyləmişlər, bu İbnul-Qayyim (“İləmul-Muvaqqiin”, 1/145-146), İbn Aşur, İbn Sadi və İbn Useyminin üstünlük verdikləri görüşdür.
Bütün bu variantlardan hər hansı birini seçmək çətindir. Lakin bütün bu variantları alimlər müxtəlif cür izah etmişlər.
Əgər əd-Dahhak’ın izahına əsaslanaraq, “təraib” sözünün “iki ayağın arası” anlamında olduğunu və “sulb” sözünün də çanaq anlamında olduğunu qəbul etsək, o zaman hər şey çox asanlıqla aydınlaşmış olur. Beləki İbn Kəsir təfsirində deyir:

“وَعَنْ الضَّحَّاك التَّرَائِب بَيْن الثَّدْيَيْنِ وَالرِّجْلَيْنِ وَالْعَيْنَيْنِ”

“Dahhak’dan rəvayət olunur ki, “təraib” iki döşün arası, iki ayağın arası və iki gözün arasıdır.”

Buna əsaslansaq və “təraib” sözünün iki qıçın arasında olduğunu, yəni kişinin övrət yeri və “sulb” sözünün isə bel sümüyü olduğunu söyləsək, o zaman bu ikisi arasındakı şeyin xayalar olduğunu anlamış olarıq, bununla da ayənin hamının bildiyi məlumatları təsdiqlədiyini görmüş olarıq.
Əgər bunun kişinin beli ilə döş qəfəsi arası olduğunu qəbul etsək, o zaman bunu belə izah etmiş olarıq: Bu heç də hazır spermanın həmin yerdən gəldiyinə işarə etməz, əksinə spermanın əslinin oradan gəldiyinə dəlalət etmiş olar, beləki istər kişinin xayaları, istərsə də qadının yumurtaları inkişaf dövrünün əvvəlində qaraciyərin yanında olur, yəni hərfən alt qabırğa ilə bel sümüyünün arasında olur. Daha sonra embriyonun doğumuna az qalmış bu orqanlar inguinal kanal vasitəsi ilə “skrotum” deyilən torbalara doğru aşağı düşür, qadında isə bu, çanaqda qalır, kişidə isə daha da aşağı düşür (çünki spermatozoidlər üçün bədənin temperaturundan aşağı dərəcə temperatur lazımdır). Bəzən də elə uşaqlar görürsən ki, doğum zamanı xayaları qasıq bölgəsində və ya ondan da yuxarı hissədə olmuş olur və həkimlər əməliyyat vasitəsi ilə onu aşağı salarlar. Lakin bununla belə uşaq dünyaya gəldikdən sonra belə, həmin bu orqanlar qan və sinir təchizatını həmin yerdən almağa davam edirlər.
Elmi qaynaqlarda bu fakt açıq şəkildə qeyd edilməkdədir, döş qəfəsi ilə onurğa sütunu altında olan “mesonephros” adı verilən hissə həmin bu xayaların əsası sayılır, necəki ingilis dilində bu barədə verilmiş məlumatda deyilir:

“In human males, the mesonephros gives rise to the efferent ductules of the testis, the epididymis, vas deferens, seminal vesicle, and vestigial structures such as the appendix testis, appendix epididymis, and paradidymis.”

“İnsanın erkəklərində, “mesonephos” (xayaların ayrı- ayrı hissələri olan) “efferent ductules”, “epididymus”, “vas deferens” (spermanı daşıyan kanal), “seminal vesicle” və “vestigial” (atributlaşmış, vəzifələrini itirmiş) orqanların, məs: kor boğarsıq və sair orqanların yaranmasının əsasıdır.”

http://en.wikipedia.org/wiki/Mesonephros

” Bu mənada spermanın oradan əmələ gəldiyini söyləməkdə bir problem yoxdur. Bunun misalını belə anlamaq olar. Kimsə sizdən soruşsa ki, “çörək nədən hazırlanır?” və siz bunun cavabında “çörək undan hazırlanır” desəniz, bir başqası da “çörək buğdadan hazırlanır” deyərək cavab verərsə, hər ikiniz də doğru söyləmiş olursunuz.
Lakin bunun kişinin beli olduğunu, qadının isə döş qəfəsi olduğunu söyləsək, o zaman bu uşağın inkişaf mərhələsinə işarədir. Beləki, uşağın əmələ gəlməsi üç mərhələdədir: 1) spermanın kişi bədənində hazırlanması, 2) sonra kişi bədənindən çıxıb qadının rəhminə tökülməsi (axıb tökülən su) və 3) sonunda qadının rəhmində (döş qəfəsinin altında, aşağısında) uşağın əmələ gəlməsi və həqiqətən də həmin bu su, iki mərhələnin arasından çıxmış olur. Yəni qadınla kişinin cinsi əlaqə zamanında, kişinin beli ilə qadının rəhmi arasında axaraq tökülür.
Bu sonuncu izah əl-Qurtubinin təfsirində də qeyd olunur:

“حَكَاهُ الْمَهْدَوِيّ وَقَالَ : مَنْ جَعَلَ الْمَنِيّ يَخْرُج مِنْ بَيْن صُلْب الرَّجُل وَتَرَائِبه , فَالضَّمِير فِي " يَخْرُج " لِلْمَاءِ . وَمَنْ جَعَلَهُ مِنْ بَيْن صُلْب الرَّجُل وَتَرَائِب الْمَرْأَة , فَالضَّمِير لِلْإِنْسَانِ”

“Bunu əl-Məhdəvi rəvayət etmiş və sonra demişdir: Alimlərdən kim spermanın kişinin “sulb”u və “təraib”i arasından çıxdığını söyləyibsə, “yəxrucu” (çıxar) sözünü spermaya aid ediblər (yəni, çıxan sperma olur) və kim onun kişinin “sulb”u və qadının “təraib”i arasından olduğunu söyləyirsə, (“çıxar” sözünü) insana aid etmişlər.”

(16/344)
Yəni, ayənin o zaman mənası budur ki, uşaq, kişinin beli ilə qadının döşü arasından çıxır; bu ikisinin rolu ilə ortaya çıxır.

Bütün bu izahlar mümkündür!
Lakin bəzi cahillərin Quranda xəta tapmaq eşqi ilə bu ayəni əldə bayraq etmələri və Quranın spermanın haradan çıxmasından qafil olduğunu iddia etmələri özlərini gülünc vəziyyətə salır. Axı bu necə ola bilər? Halbuki, Muhammədin – salləllahu aleyhi va səlləm – zamanında belə hər kəs spermanın xayalardan gəldiyini bilirdilər və onların iddiasına görə Quranı Muhamməd – salləllahu aleyhi va səlləm – yazmışdır. O zaman özünün də bildiyi şeydən necə qafil qala bilər?! Bu isə onu göstərir ki, həmin ayədə hazır spermanın özünün harada hazırlanması deyil, başqa bir məna qəsd olunmuşdur. Doğrusunu Allah bilir!

Əvvəlcə Ərşin,Göylər və Yerdən sonra yaradıldığını bildirən bu iki ayəni gətirim:

Həqiqətən, Rəbbiniz göyləri və yeri altı gündə xəlq edən, sonra ərşi yaradıb hökmü altına alan, sürətlə təqib edən gündüzü gecə ilə örtüb bürüyən, günəşi, ayı və ulduzları əmrinə boyun əymiş halda yaradan Allahdır. Bilin ki, yaratmaq da, əmr etmək də Ona məxsusdur. Aləmlərin Rəbbi olan Allah nə qədər ucadır!(əl-Əraf,7/54)

Rəbbiniz göyləri və yeri altı gündə xəlq edən, sonra ərşi yaradıb hökmü altına alan, hər işi yerinə qoyan Allahdır. Onun izni olmadan heç bir şəfaət edən ola bilməz. Bu, Rəbbiniz olan Allahdır. Ona ibadət edin. Məgər öyüd-nəsihət qəbul etməyəcəksiniz?(Yunus,10/3)

Bu ayədə isə Göylər və Yer yaradılmamışdan öncə,Ərşin mövcud olması görsənir:

Ərşi su üzərində ikən hansınızın daha gözəl əməl sahibi olacağını sınayıb bilmək üçün göyləri və yeri altı gündə yaradan Odur. (Ya Peyğəmbərim!) Əgər desən ki: “Siz öləndən sonra, həqiqətən, dirildiləcəksiniz!”, kafir olanlar: “Bu, açıq-aşkar sehrdən (yalandan) başqa bir şey deyildir!” – deyə cavab verərlər.(Hud,11/7)

Bu belə.İndi isə ilk olaraq Göylərin yoxsa Yerin yaradılması sırasına baxaq:

Bu ayələrə görə birinici yaradılan Yerdir:

Yer üzündə nə varsa, hamısını sizin üçün yaradan, sonra səmaya üz tutaraq onu yeddi qat göy halında düzəldib nizama salan Odur! O, hər şeyi biləndir!(əl-Bəqərə,2/29)

O, yer üzündə möhkəm durmuş dağlar yaratdı, onu bərəkətli etdi və istəyənlər üçün bərabər olaraq orada yer əhlinin ruzisini dörd gündə müəyyən etdi.
Sonra Allah tüstü halında olan göyə üz tutdu. Ona (göyə) və yerə belə buyurdu: “İstər-istəməz vücuda gəlin!” Onlar da: “İstəyərək vücuda gəldik!” – deyə cavab verdilər.(Fussilət,41/10-11)

Bu ayələrə görə isə birincə yaradılan göylərdir:

(Ey kafirlər!) Sizi yaratmaq çətindir, yoxsa göyü ki (Allah) onu yaratdı;
Qübbəsini ucaltdı, düzəldib nizama saldı;
Gecəsini qaranlıq, gündüzünü işıqlı etdi?!
Bundan sonra da yeri döşəyib düzəltdi.(Naziat,79/27-30)

Yuxarıda gətirdiyin hər iki ayədə görünən problem ayələrdə deyil, ayələrin tərcümələrindədir, çünki hər ikisində də " sonra ərşi yaradıb hökmü altına alan" sözləri yoxdur. Birinci ayə belədir:

إِنَّ رَبَّكُمُ اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوَى عَلَى الْعَرْشِ يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهَارَ يَطْلُبُهُ حَثِيثًا وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ وَالنُّجُومَ مُسَخَّرَاتٍ بِأَمْرِهِ أَلَا لَهُ الْخَلْقُ وَالْأَمْرُ تَبَارَكَ اللَّهُ رَبُّ الْعَالَمِينَ

"Həqiqətən, Rəbbiniz göyləri və yeri altı gündə xəlq edəndir, sonra Ərşin üzərinə ucalmışdır, sürətlə təqib edən gündüzü gecə ilə örtüb bürüyər, günəş, ay və ulduzlar Onun əmrinə boyun əymiş haldadır. Bilin ki, yaratmaq da, əmr etmək də Ona məxsusdur. Aləmlərin Rəbbi olan Allah nə qədər ucadır!"

İkinci ayə isə budur:

إِنَّ رَبَّكُمُ اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوَى عَلَى الْعَرْشِ يُدَبِّرُ الْأَمْرَ مَا مِنْ شَفِيعٍ إِلَّا مِنْ بَعْدِ إِذْنِهِ ذَلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمْ فَاعْبُدُوهُ أَفَلَا تَذَكَّرُونَ

"Rəbbiniz göyləri və yeri altı gündə xəlq edən, sonra Ərşin üzərinə ucalan, hər işi yerinə qoyan Allahdır. Onun izni olmadan heç bir şəfaət edən ola bilməz. Bu, Rəbbiniz olan Allahdır. Ona ibadət edin. Məgər öyüd-nəsihət qəbul etməyəcəksiniz?"

Bu ayələrin heç birində Ərşi yaratmaq haqqında bir şey qeyd edilməmişdir, əksinə sadəcə Allahın Ərşin üzərinə yüksəldiyi zikr olunur. Bilinən budur ki, Allahu Təalə Ərşi daha əvvəl yaratmış, sonra Yeri, Göyü yaratdıqdan sonra Ərşin üzərinə yüksəlmişdir.

Bu barədə əl-Hafiz İbn Kəsir bəqərə surəsindəki ayənin təfsirində bunları deyir:

"فَفِي هَذَا دَلَالَة عَلَى أَنَّهُ تَعَالَى اِبْتَدَأَ بِخَلْقِ الْأَرْض أَوَّلًا ثُمَّ خَلَقَ السَّمَاوَات سَبْعًا وَهَذَا شَأْن الْبِنَاء أَنْ يُبْدَأ بِعِمَارَةِ أَسَافِله ثُمَّ أَعَالِيه بَعْد ذَلِكَ وَقَدْ صَرَّحَ الْمُفَسِّرُونَ بِذَلِكَ كَمَا سَنَذْكُرُهُ بَعْد هَذَا إِنْ شَاءَ اللَّه . فَأَمَّا قَوْله تَعَالَى " أَأَنْتُمْ أَشَدّ خَلْقًا أَمْ السَّمَاء بَنَاهَا رَفَعَ سَمْكهَا فَسَوَّاهَا وَأَغْطَشَ لَيْلهَا وَأَخْرَجَ ضُحَاهَا وَالْأَرْض بَعْد ذَلِكَ دَحَاهَا أَخْرَجَ مِنْهَا مَاءَهَا وَمَرْعَاهَا وَالْجِبَال أَرْسَاهَا مَتَاعًا لَكُمْ وَلِأَنْعَامِكُمْ " فَقَدْ قِيلَ إِنَّ ثُمَّ هَاهُنَا إِنَّمَا هِيَ لِعَطْفِ الْخَبَر عَلَى الْخَبَر لَا لِعَطْفِ الْفِعْل عَلَى الْفِعْل كَمَا قَالَ الشَّاعِر : قُلْ لِمَنْ سَادَ ثُمَّ سَادَ أَبُوهُ ثُمَّ قَدْ سَادَ قَبْل ذَلِكَ جَدّه وَقِيلَ إِنَّ الدَّحْي كَانَ بَعْد خَلْق السَّمَاوَات وَالْأَرْض رَوَاهُ عَلِيّ بْن أَبِي طَلْحَة عَنْ اِبْن عَبَّاس ...وَقَالَ مُجَاهِد فِي قَوْله تَعَالَى " هُوَ الَّذِي خَلَقَ لَكُمْ مَا فِي الْأَرْض جَمِيعًا " قَالَ خَلَقَ اللَّه الْأَرْض قَبْل السَّمَاء فَلَمَّا خَلَقَ الْأَرْض ثَارَ مِنْهَا دُخَان فَذَلِكَ حِين يَقُول " ثُمَّ اِسْتَوَى إِلَى السَّمَاء " وَهِيَ دُخَان " فَسَوَّاهُنَّ سَبْع سَمَوَات " قَالَ بَعْضهمْ فَوْق بَعْض وَسَبْع أَرَضِينَ يَعْنِي بَعْضهَا تَحْت بَعْض وَهَذِهِ الْآيَة دَالَّة عَلَى أَنَّ الْأَرْض خُلِقَتْ قَبْل السَّمَاء كَمَا قَالَ فِي آيَة فُصِّلَتْ " قُلْ أَئِنَّكُمْ لَتَكْفُرُونَ بِاَلَّذِي خَلَقَ الْأَرْض فِي يَوْمَيْنِ وَتَجْعَلُونَ لَهُ أَنْدَادًا ذَلِكَ رَبّ الْعَالَمِينَ وَجَعَلَ فِيهَا رَوَاسِي مِنْ فَوْقهَا وَبَارَكَ فِيهَا وَقَدَّرَ فِيهَا أَقْوَاتهَا فِي أَرْبَعَة أَيَّام سَوَاء لِلسَّائِلِينَ ثُمَّ اِسْتَوَى إِلَى السَّمَاء وَهِيَ دُخَان فَقَالَ لَهَا وَلِلْأَرْضِ اِئْتِيَا طَوْعًا أَوْ كَرْهًا قَالَتَا أَتَيْنَا طَائِعِينَ فَقَضَاهُنَّ سَبْع سَمَوَات فِي يَوْمَيْنِ وَأَوْحَى فِي كُلّ سَمَاء أَمْرهَا وَزَيَّنَّا السَّمَاء الدُّنْيَا بِمَصَابِيح وَحِفْظًا ذَلِكَ تَقْدِير الْعَزِيز الْعَلِيم " فَهَذِهِ وَهَذِهِ دَالَّتَانِ عَلَى أَنَّ الْأَرْض خُلِقَتْ قَبْل السَّمَاء وَهَذَا مَا لَا أَعْلَم فِيهِ نِزَاعًا بَيْن الْعُلَمَاء إِلَّا مَا نَقَلَهُ اِبْن جَرِير عَنْ قَتَادَة أَنَّهُ زَعَمَ أَنَّ السَّمَاء خُلِقَتْ قَبْل الْأَرْض وَقَدْ تَوَقَّفَ فِي ذَلِكَ الْقُرْطُبِيّ فِي تَفْسِيره لِقَوْلِهِ تَعَالَى " أَأَنْتُمْ أَشَدّ خَلْقًا أَمْ السَّمَاء بَنَاهَا رَفَعَ سَمْكهَا فَسَوَّاهَا وَأَغْطَشَ لَيْلهَا وَأَخْرَجَ ضُحَاهَا وَالْأَرْض بَعْد ذَلِكَ دَحَاهَا أَخْرَجَ مِنْهَا مَاءَهَا وَمَرْعَاهَا وَالْجِبَال أَرْسَاهَا " قَالُوا فَذَكَرَ خَلْق السَّمَاء قَبْل الْأَرْض . وَفِي صَحِيح الْبُخَارِيّ أَنَّ اِبْن عَبَّاس سُئِلَ عَنْ هَذَا بِعَيْنِهِ فَأَجَابَ بِأَنَّ الْأَرْض خُلِقَتْ قَبْل السَّمَاء وَأَنَّ الْأَرْض إِنَّمَا دُحِيَتْ بَعْد خَلْق السَّمَاء وَكَذَلِكَ أَجَابَ غَيْر وَاحِد مِنْ عُلَمَاء التَّفْسِير قَدِيمًا وَحَدِيثًا وَقَدْ حَرَّرْنَا ذَلِكَ فِي سُورَة النَّازِعَات وَحَاصِل ذَلِكَ أَنَّ الدَّحْي مُفَسَّر بِقَوْلِهِ تَعَالَى " وَالْأَرْض بَعْد ذَلِكَ دَحَاهَا أَخْرَجَ مِنْهَا مَاءَهَا وَمَرْعَاهَا وَالْجِبَال أَرْسَاهَا " فَفَسَّرَ الدَّحْي بِإِخْرَاجِ مَا كَانَ مُودَعًا فِيهَا بِالْقُوَّةِ إِلَى الْفِعْل لَمَّا أُكْمِلَتْ سُورَة الْمَخْلُوقَات الْأَرْضِيَّة ثُمَّ السَّمَاوِيَّة دَحَى بَعْد ذَلِكَ الْأَرْض فَأَخْرَجَتْ مَا كَانَ مُودَعًا فِيهَا مِنْ الْمِيَاه فَنَبَتَتْ النَّبَاتَات عَلَى اِخْتِلَاف أَصْنَافهَا وَصِفَاتهَا وَأَلْوَانهَا وَأَشْكَالهَا وَكَذَلِكَ جَرَتْ هَذِهِ الْأَفْلَاك فَدَارَتْ بِمَا فِيهَا مِنْ الْكَوَاكِب الثَّوَابِت وَالسَّيَّارَة وَاَللَّه سُبْحَانه وَتَعَالَى أَعْلَم"

"Allahu Təalənin yaradılış prosesini birinci Yeri yaratmaqla başladığına, sonra Göyü yeddi olaraq yaratmasına dair burada bir dəlalət vardır və bu tikinti işində belədir, yəni bir binanın alt hissəsindən başlayarlar, bundan sonra isə üst hissəsinə keçərlər. Təfsir alimləri bunu açıq ifadə ediblər və biz bunu inşə Allah daha sonra zikr edəcəyik. Allahu Təalənin "Sizi yaratmaq çətindir, yoxsa göyü ki (Allah) onu yaratdı; Qübbəsini ucaltdı, düzəldib nizama saldı; Gecəsini qaranlıq, gündüzünü işıqlı etdi?! Sonra da yeri döşəyib düzəltdi. Ondan suyunu və otlağını çıxartdı. (Orada) dağları yerləşdirdi. (Bütün bunlar) sizin və heyvanlarınızın istifadəsi üçündür." (ən-Nəziat, 27-33) sözlərinə gəldikdə isə, deyilmişdir ki, buradakı "ثمّ" (sonra) sadəcə xəbəri xəbərə atf etmişdir, feli başqa felə atf etmir. Necəki şair deyir: "Ağalıq edən, sonra atası ağalıq edən, sonra da bundan qabaq babası ağalıq etmiş kəsə de!" Digər alimlər isə (bunun izahında) deyirlər ki, (Yerin) döşənməsi Göylərin və Yerin yaradılmasından sonra olmuşdur. Əli bin Əbi Talha bu görüşü İbn Abbas'dan rəvayət etmişdir...Mücahid Allahu Təalənin "Yer üzündə nə varsa, hamısını sizin üçün yaradan...Odur!" sözləri haqqında dedi: "Allah Yeri Göydən əvvəl yaratmışdır, Yeri yaratdıqda ondan tüstü qalxdı və bu "sonra Səmaya yüksəldi" deyərək bildirdiyi zamanda oldu və səma tüstü idi. Onları yeddi göy olaraq nizama saldı." Dedi: "Onlardan bəziləri digərləri üzərindədir, yeddi qat Yerin isə qatları bir-birinin altındadır." Bu ayə ona dəlalət edir ki, Yer Göydən əvvəl yaradılmışdır, necəki Fussilət surəsindəki ayədə deyilir: "De: “Doğrudanmı siz yeri iki gündə yaradana küfr edir və Ona şəriklər qoşursunuz? O ki, aləmlərin Rəbbidir! O, yer üzündə möhkəm durmuş dağlar yaratdı, onu bərəkətli etdi və istəyənlər üçün bərabər olaraq orada yer əhlinin ruzisini dörd gündə müəyyən etdi. Sonra Allah tüstü halında olan göyə üz tutdu . Ona və yerə belə buyurdu: “İstər-istəməz vücuda gəlin!” Onlar da: “İstəyərək vücuda gəldik!” – deyə cavab verdilər. Allah onları (səmaları) yeddi (qat) göy olaraq iki gündə əmələ gətirdi. O, hər bir göyün işini özünə vəhy edib bildirdi. Biz aşağı göyü qəndillərlə (ulduzlarla) bəzədik və hifz etdik. Bu, yenilməz qüvvət sahibi olan, (hər şeyi) bilən Allahın təqdiridir!" (Fussilət, 9-12) Hər iki ayə ona dəlalət edir ki, Yer Göydən əvvəl yaradılmışdır və bu, bildiyim qədəri ilə haqqında alimlərin ixtilaf etmədiyi bir məsələdir, yalnızca İbn Cərir'in Qatadə'dən rəvayətində onun Səmanın Yerdən daha əvvəl yaradıldığını iddia etməsi istisnadır və əl-Qurtubi təfsir kitabında bu məsələdə rəy bildirməkdən çəkinmişdir, çünki Allah deyir: "Sizi yaratmaq çətindir, yoxsa göyü ki (Allah) onu yaratdı; Qübbəsini ucaltdı, düzəldib nizama saldı; Gecəsini qaranlıq, gündüzünü işıqlı etdi?! Sonra da yeri döşəyib düzəltdi. Ondan suyunu və otlağını çıxartdı. (Orada) dağları yerləşdirdi."; dedilər: "Səmanın yaradılığı Yerdən əvvəl zikr olunmuşdur." əl-Buxari'nin "əs-Səhih" əsərində gəlir ki, İbn Abbas'dan məhz bu barədə soruşurlar və cavab verir ki, Yer Göydən əvvəl yaradılmışdır, lakin Yerin döşənməsi isə yalnız Səmanın yaradılışından sonra başqa vermişdir. İlk və sonr dövr təfsir alimlərindən bir çoxu bu şəkildə cavab veriblər və biz bu məsələni ən-Naziat surəsində tam ələ almışıq. Burada xülasə budur ki, Yerin döşənməsi Allahu Təalənin "Sonra da yeri döşəyib düzəltdi. Ondan suyunu və otlağını çıxartdı. (Orada) dağları yerləşdirdi" sözləri ilə təfsir olunur və Yerin döşənməsini Yerə qüvvət ilə yerləşdirilmiş şeyləri üzə çıxardaraq hərəkətə keçirməklə təfsir etmişdir. Yer məxluqları və sonra səmavi məxluqların surəti tamamlandıqda, bundan sonra Yer üzünü döşədi və daha əvvəl orada yerləşdirmiş suları üzə çıxartdı, sinifləri, vəsfləri, rəngləri və şəkilləri müxəlif olan bitkilər bitdi. Eynilə bu fələklər hərəkətə keçdi və oradakı sabit kövkəblər və planetlər ətrafında dövr etdi. Allah - Subhənəhu və Təalə - daha doğru bilir!"

Cəzaakallahu xayran.
Doğrudan da,bu ayələr maraqlıdır.Ola bilsin ki,burda göy deyildikdə həm 7 qat olan atmosferin təbəqələri,həm də ümumiyyətlə kainat nəzərdə tutula bilər.Bir də Fussilətdəki əvvəlcə yerdə dağların yaradılması,bərəkətli edilməsi deyildikdən sonra yenidən ona vücuda gəlmsə üçün OL! əmrinin verilməsi də diqqəti cəlb edir.Allahu alem.

Növbəti şübhə Kəhf-22 ilə bağlıdır.

(Kitab əhlindən əshabi-kəhfin sayı barəsində mübahisə edənlər) sanki qaranlıq yerə daş ataraq: “Onlar üçdür, dördüncüsü köpəkləridir!” - deyəcəklər. Bəziləri: “Onlar beşdir, altıncısı köpəkləridir!” – deyəcəklər. Digərləri (möminlər) isə: “Onlar yeddidir, səkkizincisi köpəkləridir!” – söyləyəcəklər. (Ya Rəsulum!) De: “Onların sayını Rəbbim daha yaxşı bilir. (İnsanlardan isə) bunu bilən çox azdır!” (Ya Rəsulum! Əshabi-kəhf) barəsində yalnız sənə açıq-aşkar nazil olan ayələrə əsaslanıb onlarla mübahisə et (Quranda olanlarla kifayətlənib çox dərinə getmə) və (kitab əhlinin) heç birindən onlar haqqında bir şey soruşma!

Bu ayə haqqındakı iddiaları budur ki,guya burda Muhamməd-sav-Əshabi-Kəhfin sayını dəqiq bilmədiyindən kitab əhlinə bu ayə ilə cavab verib.Deyirlər ki,onların sayı nə böyük bir sirrdir ki Allah onu belə gizlədir.

"Vücuda gəl" sözləri ayədə qeyd edilərkən, bunu hər ikisinə də aid etmişdir, həm yerə və həm də göyə, bunun göylərin və yerin yaradılmasından sonra zikr olunması tərtib mənasını vermir, sadəcə olaraq yaradılış şəklinin vəsfini verir. İstənilən halda, Qurani Kərimin ayələrindən anlaşılan budur ki, birinci Yer yaradılmış, orada insana lazım olan hər bir şey təqdir edilmişdir, yəni onların əsli yaradılmışdır. Daha sonra Allah Səmanı yaratmış, onu nizama salmışdır. Daha sonra isə Yeri döşəmişdir, yəni suyu çıxarmış, yaşıllıqlar qurmuş və sair. Yoxsa Yer üzündə hər şeyi yaratmışdır sözü hərfən anlaşılmamalıdır, çünki məlumdur ki, bəşəriyyət sonra yaradıldı və bu da ona dəlalət edir ki, Yer üzündə tam hər bir şeyin yaradılışı tədricən tamamlanmışdır, lakin bu "hər şeyin yaradılışı"nın əsli Göylərin yaradılmasından əvvəl qoyulmuşdur.



Belə bir iddianı ortaya atan öz iddiasının dəlilini göstərməlidir. Halbuki ayədə onların sayı verilmişdir, yəni onlar yeddi nəfər olublar və köpəkləri səkkizinci olmuşdur və sonra isə onların sayının bilinməsində bir faydanın olmadığına işarə edilmişdir. Bu İbn Kəsirin təfsirində izah olunmuşdur və İbn Abbasdan bu barədə səhih rəvayət mövcuddur ki, orada onların sayının yeddi olduğu deyilir. Doğrusunu Allah bilir!

Növbəti şübhə "əl-Kəhf" surəsinin 86-cı ayəsilə bağlıdır.

"Nəhayət, günəşin batdığı yerə gəlib çatdıqda onu qara palçıqlı bir çeşmədə (lehməli bir suda) batan gördü. O, çeşmənin yanında (Allahı tanımayan, kafir) bir tayfa da gördü. Biz ona belə buyurduq: “Ya Zülqərneyn! Sən onlara (imana gəlməsələr) əzab da verə bilərsən, (haqq yola dəvət edib) onlarla yaxşı rəftar da edə bilərsən!” (əl-Kəhf,86)

Bu ayədə heç bir şübhə yoxdur. Ayədə sadəcə olaraq Zul-Qarneyn'nin günəşin batdığını necə gördüyü vəsf olunur. Bunu bizim təfsir alimlərimiz lap qədim zamanlardan izah ediblər və kim elə zənn etsə ki, Quranda Günəşin həqiqətdən dənizə girdiyi yazılmışdır. Elə bir insan cahil biridir, çünki hamı bilir ki, ərəblər qədim zamanlardan, hətta cahiliyyə zamanı astronomiya elmlərində çox gözəl biliklərə sahib idilər və onlar çox gözəl bilirdilər ki, günəş çox böyük bir səma cismidir. Allahın izni ilə bunu aşağıda təqdim edəcəyimiz təfsir alimlərinin sözləri ilə nümayiç edəcəyik.
Alləmə əl-Hafiz Abdurrahmən bin Əli bin Muhamməd əl-Cəvzi əl-Hənbəli (vəfat: hicri 597) - rahiməhullah - deyir:

وربما توهَّم متوهِّم أن هذه الشمس على عِظَم قدْرها تغوص بذاتها في عين ماءٍ، وليس كذلك. فإنها أكبر من الدنيا مراراً، فكيف تَسَعُها عين ماء؟!. وقيل: إِن الشمس بقدر الدنيا مائة وخمسين مَرَّة، وقيل: بقدر الدنيا مائة وعشرين مَرَّة، والقمر بقدر الدنيا ثمانين مرة. وإِنما وجدها تغرب في العين كما يرى راكب البحر الذي لا يرى طَرَفه أن الشمس تغيب في الماء، وذلك لأن ذا القرنين انتهى إلى آخر البنيان فوجد عيناً حَمِئة ليس بعدها أحد

"Bəlkə də zənnə qapılan bəzi kəslər elə güman edə bilərlər ki, ölçülərinin böyüklüyünə baxmayaraq günəş özü su çeşməsinə dalmışdır, bu, belə deyildir. Günəş dünyadan dəfələrlə böyükdür, axı necə su çeşməsinə sığa bilər? Deyirlər ki, günəş yüz əlli dəfə dünyadan böyükdür. Başqaları isə yüz iyirmi dəfə böyük olduğunu deyiblər və ay dünyadan səksən dəfə böyükdür. Lakin sadəcə olaraq dənizin sonunu görə bilməyən dəniz səyyahının günəşin suda itdiyini görməyi kimi o da günəşi suda batarkən görmüşdür. Bunun səbəbi isə budur ki, Zul-Qarneyn yaşayış yerlərinin qurtardığı yerə qədər gəlmiş və orada özündən o yana heç bir şeyin olmadığı suyu bulaşıq bir çeşmə görmüşdür."

Digər məşhur təfsir alimi Əbu Abdilləh Muhamməd bin Əhməd bin Əbi Bəkr əl-Qurtubi (vəfat: hicri 671) - rahiməhullah - deyir:

"وقال القفال قال بعض العلماء : ليس المراد أنه انتهى إلى الشمس مغربا ومشرقا حتى وصل إلى جرمها ومسها ; لأنها تدور مع السماء حول الأرض من غير أن تلتصق بالأرض , وهي أعظم من أن تدخل في عين من عيون الأرض , بل هي أكبر من الأرض أضعافا مضاعفة , بل المراد أنه انتهى إلى آخر العمارة من جهة المغرب ومن جهة المشرق , فوجدها في رأي العين تغرب في عين حمئة , كما أنا نشاهدها في الأرض الملساء كأنها تدخل في الأرض ; ولهذا قال : " وجدها تطلع على قوم لم نجعل لهم من دونها سترا " ولم يرد أنها تطلع عليهم بأن تماسهم وتلاصقهم , بل أراد أنهم أول من تطلع عليهم . وقال القتبي : ويجوز أن تكون هذه العين من البحر , ويجوز أن تكون الشمس تغيب وراءها أو معها أو عندها"

"əl-Qaffal dedi: Alimlərdən bəziləri deyirlər: Burada onun günəşin batma və çıxma yerlərinə yetişdiyi, hətta onun cisminə çatıb ona toxunması qəsd olunmur, çünki günəş yerə toxunmadan yerin ətrafında səma ilə birlikdə dövr edir və o, Yer üzünün çeşmələrindən hər hansı bir çeməyə sığa bilməyəcək qədər böyükdür, əksinə o, yerdən saysız dəfələrlə böyükdür. Lakin bununla qəsd olunan budur ki, o, günəşin batma və çıxma cihətindən ən axırıncı yaşayış yerinə çatmış və gözündə göründüyü şəklə uyğun olaraq onun suyu bulanıq olan bir çeşmədə batdığını görmüşdür. Necəki biz hamar bir yerdə onun sanki yerə girdiyini müşahidə edirik və buna görə də Allah deyir: "Nəhayət günəşin doğduğu yerə çatdıqda onu elə bir qövm üzərində doğan gördü ki, onlar üçün günəşə qarşı heç bir örtük yaratmamışdır." (əl-Kəhf, 90) Bununla bir-birilərinə toxuna biləcək, birləşə biləcək şəkildə günəş onların üzərində çıxdığı qəsd olunmur, lakin onların günəşin üzərilərinə çıxdığı ilk insanlar olduğunu qəsd etmişdir. əl-Qutəbi deyir: "Ola bilsin ki, bu çeşmə bir dəniz idi və günəşin onun arxasında və ya onunla və ya o tərəfdə gözdən itməsi mümkündür."

Alləmə Əbu Həyyan Muhamməd bin Yusuf əl-Əndəlusi (vəfat: hicri 745) - rahiməhullah - deyir:

ومعنى { تغرب في عين } أي فيما ترى العين لا أن ذلك حقيقة كما نشاهدها في الأرض الملساء كأنها تدخل في الأرض، ويجوز أن تكون هذه العين من البحر، ويجوز أن تكون الشمس تغيب وراءها، وزعم بعض البغداديين أن { في } بمعنى عند أي { تغرب } عند عين.

"Allahın "çeşmədə batan" sözlərinin mənası budur ki, yəni gözün gördüyü şəkil belə idi, yoxsa həqiqətən də belə olması qəsd olunmur. Necəki biz hamar yerdə günəşin sanki yerə girdiyini görürük. Ola bilsin ki, həmin çeşmə bir dəniz idi və günəş onun arxasında yoxa çıxmışdır. Bəzi bağdadlı alimlər isə ayədəki "في" ( - da, - də) hərfinin "عند" ( yanında, ətrafında, civarında) anlamında olduğunu söyləyirlər, yəni "çeşmə tərəfdə batan" gördü."

İmam əl-Hafiz Əbul-Fidə İsmayıl bin Ömər bin Kəsir əl-Quraşi əd-Diməşqi (vəfat: hicri 774) - rahiməhullah - deyir:

"وقوله: { حَتَّىٰ إِذَا بَلَغَ مَغْرِبَ ٱلشَّمْسِ } أي: فسلك طريقاً حتى وصل إلى أقصى ما يسلك فيه من الأرض من ناحية المغرب، وهو مغرب الأرض، وأما الوصول إلى مغرب الشمس من السماء فمتعذر، وما يذكره أصحاب القصص والأخبار من أنه سار في الأرض مدة، والشمس تغرب من ورائه، فشيء لا حقيقة له، وأكثر ذلك من خرافات أهل الكتاب، واختلاق زنادقتهم وكذبهم، وقوله: { وَجَدَهَا تَغْرُبُ فِي عَيْنٍ حَمِئَةٍ } أي: رأى الشمس في منظره تغرب في البحر المحيط، وهذا شأن كل من انتهى إلى ساحله، يراها كأنها تغرب فيه، وهي لا تفارق الفلك الرابع الذي هي مثبتة فيه لا تفارقه"

"

Allahın "Nəhayət, günəşin batdığı yerə gəlib çatdıqda" sözünün mənası budur ki, qərb tərəfdə Yer üzündə bir insanın gedə biləcəyi ən uzaq bir məsafəyə qədər yol getdi və bura yerin qərb hissəsidir. Lakin günəşin səma tərəfdən batan hissəsinə çatmaq isə imkansız bir şeydir. Hekayələr və xəbərlər rəvayət edənlərin isə günəş arxasında batdığı halda yerdə bir müddət seyr etdiyini nəql etmələri isə həqiqətə uyğun olmayan şeylərdir və bunların çoxu kitab əhlinin xurafatları, onların zindiqlarının uydurmaları və yalanlarıdır. Allahın "onu qara palçıqlı bir çeşmədə batan gördü" sözlərinin mənası isə budur ki, yəni onun baxışında günəş böyük bir okeanda batır və bu, dənizin sahilinə çatan hər bir insanın halıdır; günəşi sanki dənizdə batarkən görür, lakin həqiqətdə günəş dördüncü fələkdə olur və oranı heç zaman tərk etmir, ora onun qərar tutduğu yerdir və o yerindən ayrılmaz.

"
İbn Kəsir, "Təfsirul-Quranil-Azim", 5/191;
Daru Tibə, ikinci nəşr: 1420/1999

Quranı ərəb dilinin incəlikləri baxımından təfsir etmiş məşhur alim Alləmə Əbu Said Abdullah bin Ömər əş-Şirazi əl-Beydavi (vəfat: hicri 791) - rahiməhullah - deyir:

ولعله بلغ ساحل المحيط فرآها كذلك إذ لم يكن في مطمح بصره غير الماء، ولذلك قال (وجدها تغرب)، ولم يقل (كانت تغرب)

"Ola bilsin ki, okeanın sahilinə gəlmiş və (günəşi) bu şəkildə görmüşdür, çünki görmə dairəsində sudan başqa bir şey yox idi. Bunun üçün də "batan gördü" demişdir, "(o, suda) batdı" deməmişdir."

əl-Qurtubi'nin adını qeyd etdiyi əl-Qaffal məşhur şafi alimidir və hicri 291-ci ildə doğulmuş və 363-cü ildə vəfat etmişdir. Artıq belə bir zamanda insanlar Quranın ayəsini açıq şəkildə necə anlaşılacağını bilirdilər.
Yuxarıda qeyd etdiklərimiz digər təfsirlərdə də qeyd olunmuşdur, bunu ər-Razi, əl-Bəğavi, əl-Alusi, əs-Sadi və başqa təfsir alimləri qeyd edirlər. Biz vaxtımızın azlığından bunların hamısını qeyd edə bilmədik. Lakin yuxarıda zikr etdiklərimiz kifayət edər.

Diqqət edəcəyimiz başqa bir məsələ isə budur ki, Allahu Təalə Quranı ərəblərin anlaya biləcəyi bir dildə göndərmişdir, yəni Quranın məqsədi insanlara astronomiyanın incəliklərini öyrətmək deyil, insanların özlərinin istifadə etdikləri və özlərini anladıqları bir dildə onlara xitab etməkdir. Allahu mübarək kitabında Zul-Qarneyn'in nə gördüyünü vəsf edir və bu, bundan gözəl şəkildə vəsf oluna bilməz. Çünki həqiqətən də Zul-Qarneyn onu görürdü; günəşin şüalarının itdiyi bir anda qaralın zülmətə dalan dənizdə günəşin itdiyini görürdü. Elmin, xüsusilə də astronomiyanın inkişaf etdiyi bu çağda Yer kürəsində yaşayan bütün insanlar bütün dillərdə eyni ifadəni istifadə edirlər. Tarlada işləyən cütçüdən tutmuş "Hubble" teleskopu ilə səma cisimlərini müşahidə edən alimə qədər hər bir kəs gündəlik həyatında "günəş çıxdı" və "günəş batdı" sözlərini istifadə edirlər. Ya da biz hələ də "günəş dənizdə batdı" və ya "günəş dağlarda gözdən itdi" şəklində ifadələr işlədirik və heç kimsə bizə "sən yalnış söylədin! Günəş batmır" şəklində bir irad tutmur. Belə irad tutanlara isə heç kəs normal baxmaz, əksinə onda nəyinsə çatışmadığını, adi dili başa düşmədiyini söyləyərik elə deyilmi? Bax, biz də eynilə bu şübhəni ortaya atan mülhidlərə də eyni münasibət göstəririk. Məgər Allahın insana bəxş etdiyi və insanların dilində onlara xitab etdiyi Quranın bu aşkar sözlərini anlamırsanmı?! Əgər anlamırsansa, o zaman səndə nəsə çatışmır!
Va salləllahu alə Muhammədin va alə əlihi va sahbihi acməin!

Allah razı olsun qardaş.
Yuxarıdakı ayə,qəlblərində əyrilik olanların Quranın Allah tərəfindən olmamasına aid ən çox gətirdiyi "dəlil"lərdəndir.Sadəcə bir şeyi də düşünmürlər ki,Quranı əstağfirullah guya Muhamməd-sallallahu aleyhi və səlləm-yazıbsa o zaman iddia edirlər ki,Rasulullah günəşin həqiqi mənada palçığın içində batdığına inanıb.Bu səfehlikdir.Əslində öz-özlərini təkzib etməsidir.Sadəcə hər hansı bir müsəlmanın bu şübhəylə rast gəlib cavabını axtarma ehtimalı olmasını nəzərə alıb ətraflı cavabının burda yazılmasını arzu etdim.Hər halda bu mövzu Azərbaycan forumlarında təkdir.Təbii ki,kafirlərin Quran barəsindəki şübhələrinin çürütülməsində müsəlmanlar mövzudan maksimum səviyyədə faydalanmalıdır.
Növbəti sualım ayə yox,hədislə bağlıdır.Hədis bölməsində də yaza bilərdim.Fəqət hədisin "Səhiheyn"də olduğunu bilirəm.İsnadı çox maraqlı deyil.Bu da mülhidlər tərəfindən çox gətirilir:

Əbu Zər rəvayət edir ki,bir gün Peyğəmbər-sav-səhabələrə:”Bu günəşin hara getdiyini bilirsinizmi?”dedi.Səhabələr:”Allah və onun elçisi bilir. -dedilər.Peyğəmbər-sav-dedi:”O,özünün qaldığı yerə-Ərşin altına axıb gedir.,orada səcdə edir və bu vəziyyətdə qalmaq davam edir.Sonra ona belə deyilir:”Qalx,gəldiyin yerdən qayıt.Onda o qayıdıb əvvəl çıxdığı yerdən çıxır.Sonra o yenə də özünün qalıdğı yerə-Ərşin altına axıb gedir,orada səcdə edir və bu vəziyyətdə qalmaqda davam edir.Sonra da ona belə deyilir:”Qalx,gəldiyin yerə qayıt.Onda o qayıdıb əvvəl çıxdığı yerdən çıxır.Nəhayət o yenə də özünün qaldığı yerə axıb gedəcək və ona belə deyiləcəkdir:”Qalx,məğribdən,çıx!”Beləliklə də o məğribdən çıxacaq”.Sonra Peyğəmbər-sav-dedi:”Bunun nə zaman başverəcəyini bilirsinizmi?Bu ,əvvəlcə iman gətirməmiş vəya imanında bir xeyir qazanmamış kimsəyə ,iman gətirməsi fayda verməyəcəyi gün baş verəcək.”

''Yeri döşəyən (uzadıb genəldən), orada möhkəm dağlar, çaylar yaradan, bütün meyvələrdən (erkək-dişi, yaxud şirin-acı, turş-meyxoş və s. olmaqla) cüt-cüt yetişdirən, gecəni gündüzlə (gündüzü də gecə ilə) örtüb bürüyən Odur. Şübhəsiz ki, bunda (bütün bu deyilənlərdə) düşünən insanlar üçün (Allahın qüdrətini və vəhdaniyyətini sübut edən) neçə-neçə dəlillər vardır!"(ər-Rad,3)

Mulhidlər və digərləri ,Quranda yerin kürə şəklində olmadığını iddia edərkən ,dəlil gətirdikləri ayələrdən biri də budur.Qurtubi də bu ayəni belə təfsir edir:

في هذه الآية ردّ على من زعم أن الأرض كالكرة...

Yerin kürə olması haqqında bəzi alimlər hətta icma nəql ediblər. Zahiri imamı İbn Həzm əl-Əndəlusi - rahiməhullah - "əl-Fəsl fil-Miləl val-Əhva van-Nihəl" adlı kitabında (1/189), İbnul-Cəvzi "əl-Muntəzam" kitabının müqəddiməsində, eləcədə İbn Teymiyyə "Məcmu əl-Fətava"da bu barədə icma nəql ediblər, yəni icma nəql ediblər ki, Yür kürə şəklindədir. Diqqət et ki, İbn Həzm - rahiməhullah - əl-Qurtubidən təminən üç əsr əvvəl yaşayıb, eləcədə İbnul-Cəvzi də ondan yarım əsr əvvəl yaşayıb. Mülhidlərin ayrı-ayrı alimləri üzə çıxarıb bir şey iddia etmələri özlərini gülünc vəziyyətə qoyur.
Qurandakı ayəyə gəldikdə isə bu barədə İmam Fəxrud-Din ər-Razi - rahiməhullah - deyir:

"فإن قيل: هل يدل قوله: {وَٱلاْرْضَ مَدَدْنَـٰهَا } على أنها بسيطة؟ قلنا: نعم لأن الأرض بتقدير كونها كرة، فهي كرة في غاية العظمة، والكرة العظيمة يكون كل قطعة صغيرة منها، إذا نظر إليها فإنها ترى كالسطح المستوي، وإذا كان كذلك زال ما ذكروه من الإشكال، والدليل عليه قوله تعالى: {وَٱلْجِبَالَ أَوْتَاداً } سماها أوتاداً مع أنه قد يحصل عليها سطوح عظيمة مستوية، فكذا ههنا"

"Əgər soruşsalar: "məgər Allahın "Biz yeri döşədik" (əl-Hicr, 19) sözləri Yerin yastı olmasını sübut etmirmi?" Buna belə cavab verərik: Bəli, çünki Yerin kürə olmasını söyləsək də, son dərəcə böyük bir kürədir və əgər böyük kürənin hər bir kiçik hissəsinə baxsaq onun səthi müstəvi şəklində görünər. Əgər həqiqət belədirsə, o zaman onların qeyd etdikləri problem aradan qalxmış olur və bunun dəlili Allahu Təalənin bu sözləridir: "Məgər dağları da dirək etmədikmi?!" Dağları dirək adlandırmışdır, lakin bununla belə dağların üzərində böyük müstəvi səthlər ola bilir. Yer üzü də belədir."

ər-Razinin sözləri aydındır. Yerin döşənmiş olması bizə nisbətdədir. Əgər biz Sahara çöllüyünə çıxsaq və mən oradakı bədəvilərdən yerin formasını soruşsam, hamı sözsüz ki, həmin yerin hamar olduğunu deyəcəklər. Əlbəttə ki, bu doğrudur, çünki yer Kürə olmaqla bərabər insanlar üçün döşənilmiş hamar səthə malikdir.

Son zamanlar Qurani-Kərim haqqında ən çox səslənən mənfi iddialardan biri də,Quranda Yerin Günəşin ətrafında yox,əksinə Günəşin Yer ətrafında dönməsi bildirən ayələrin olması iddiasıdır.Üstəlik,günümüzdə Abdul Aziz ibn Baz və bir neçə alim bunu dəstəkləyiblər.Bu alimlər hansı ayəni belə başa düşüblər və bunun gerçəyi nədir?

Bu məsələ çox insanda problemə səbəb olmuş bir məsələdir. Doğrudur ki, İbn Baz, İbn Useymin və daha bir çox müasir alimlər Yerin sabit olduğunu və Günəşin onun ətrafında dövr etdiyini deyiblər. Belə bir fikir necə ortaya çıxa bilər?! Onlar bu görüşlərində bəzi ayələri dəlil gətiriblər. Ən birinci Nəml surəsindəki ayəni dəlil olaraq göstərirlər:

أَمَّنْ جَعَلَ الْأَرْضَ قَرَارًا وَجَعَلَ خِلَالَهَا أَنْهَارًا وَجَعَلَ لَهَا رَوَاسِيَ وَجَعَلَ بَيْنَ الْبَحْرَيْنِ حَاجِزًا أَإِلَٰهٌ مَعَ اللَّهِ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ

Bu ayədə ərəb dilində "cəələl-arda qarara" sözünü bizim tərcüməçilər "məskən" kimi tərcümə ediblər və bu təfsir səhihdir, heç bir problem yoxdur. Bu sözün ərəb dilindəki mənalarından biri də bir şeyin sabit və hərəkətsiz olmasıdır. Ona görə də alimlər qeyd edirlər ki, Allahu Təalə Yer üzünü sabit və hərəkətsiz etmişdir. Bu alimlər qeyd edirlər ki, Quranın "zahiri" Yer kürəsinin sabit və hərəkətsiz olduğunu göstərir. Şeyx İbn Useymin deyir ki, Quranın zahirini yalnız qəti, hissi dəlillərlə təvil etmək caizdir, isbat olunmamış nəzəriyyələr ilə dəyişmək caiz deyildir. Bizim bu möhrətəm alimlərimiz astronomiya elmində mütəxəssis olmadıqları üçün Yerin dövr etməsinin bir nəzəriyyə olduğunu güman edirdilər. Lakin həqiqət budur ki, Quranda Yerin hərəkətsiz olduğunu isbat edən açıq-aşkar bir dəlil yoxdur. Hətta Şeyx İbn Useymin - rahiməhullah - son fətvalarında bu həqiqəti etiraf etmiş və Yer kürəsinin hərəkətsiz və ya hərəkətli olmasına dair Quranda və Sünnətə açıq-aşkar heç bir dəlilin olmadığını söyləmişdir. Əksinə Quranın digər ayələri Nəml surəsindəki "qarara" sözü ilə Yer kürəsinin hərəkətsiz olduğunun qəsd olunmadığını sübut edir. Allahu Təalə deyir:


Bu ayənin isbat etdiyi həqiqət budur ki, Yer kürəsi heç də hərəkətsiz deyildir, çünki Allahu Təalə bizə xəbər verir ki, Yer kürəsi silkələndiyi üçün bizim təhlükəsizliyimiz üçün möhkəm dağlar yaratmışdır. O zaman yuxarıda gətirilmiş ən-Nəml surəsindəki ayənin Yerin sabit və hərəkətsiz olmasına dəlalət etdiyini söyləmək doğru deyildir. ən-Nəhl surəsi Yerin dövr etdiyini isbat etməsə də, Yerin hərəkətsiz və sabit olması fikrini inkar edir.
Bu məsələni Şeyx Nasir əd-Din əl-Albani gözəl izah etmişdir ki, qismət olsa qarşıda onun sözlərini təqdim edərik. Tövfiq Allahdandır!