Перейти к содержимому


Фотография

Əbul Həsən Əl Əşari260-324 h/874-936 m


  • Mövzuya cavab vermək üçün, avtorizasiyadan keçməlisiniz.
Bu mövzudakı ismarıc sayı: 2

#1 Zeynul Abidin

Zeynul Abidin

    Həvəskar

  • İstifadəçi
  • PipPipPip
  • 269 ismarıc
  • Məzhəb:Hənəfi

Yerləşdirilmə tarixi: 04 aprel 2014 - 10:40

Əbul Həsən Əl Əşari (260-324 h/874-936 m)

 

Əbul Həsən Əli bin İsmail bin Əbi Bişr İshaq bin Səlim bin İsmail bin Abdillah bin Musa bin Bilal bin Əbi Burdə bin Əbi Musə Əl Əşari, Əl Basri Əş Şafi.

Adı - Əli bin İsmail, kunyəsi Əbul Həsəndir. Soyu səhabədən Əbu Musa Əl Əşariyə - Allah ondan razı olsun - dayanır və bu səbəblə Əşari nisbətini daşıyır.

 

Onun haqqında yazma səbəbimiz, cahillərin onun mərtəbəsini aşağı salmağa çalışmaları və ünvanına xoşagəlməz sözlər demələridir.

Cahillərin, şərəf əhlinə tən etdiyi zamanda, onları müdafiə etmək, onları müdafiə ilə şərəflənənlərin işidir.

İmam Əbul Həsən Əl Əşari, Əhli Sünnətin etiqadda imamlarındandır. Bəsrədə doğulub Bağdadda vəfat etmişdir.

Ömrünün təxminən 35 ilini mütəzilə əqidəsində keçirib, əqli elmlərdə məharət sahibi olduqdan sonra, o məzhəbi tərk edərək Əhli Sünnətin məzhəbinə keçmiş və məharətini bu əqidənin müdafiəsi üçün sərf etmiş, xüsusilə əqli cəbhədəki ehtiyacı qarşılamışdır.

Dönüş səbəbi isə, Allahın Rəsulunu yuxuda görməsi və ona "sünnətimə dəstək çıx, olduğun yoldan (itizaldan) uzaqlaş" deməsi və bunu dəfələrlə yuxuda təkrarlaması olmuşdur. İmam, bundan sonra hər şeyi kənara buraxıb bir müddət dəlilləri qarşılaşdırmış, üzərində düşünmüş və nəhayət Əhli Sünnət məzhəbinə keçərək, bütün köhnə kitablarını etibarsız elan etmiş və Mütəzilənin amansız kabusuna çevrilmişdir.

Belə ki, o mütəzilənin imamlarıyla münazirə etmək üçün məclislər qurar və onları daha öncə məğlub olmadıqları şəkildə məğlub edərdi.

Əbu Səhlin rəvayətinə görə, o Bəsrədə mütəzilə məzhəbindən olan bir qrup alimlə münazirə məqsədilə məclis qurdu. Münazirədə iştirak edən alimlər tək tək məğlub olub susdular. İkinci məclis üçün anlaşıb qalxdılar. Lakin, ikinci məclis üçün bir mütəzili alim belə məclisə gəlməyə cəsarət etmədi. İmam Əşarinin əshabından biri, "Mütəzilə qaçdı" yazılıb qapıya asılmasını istədi.

İslam daxili bidət firqələrinə və İslam xarici küfr əhlinə qarşı yazdığı onlarca kitab və risalələri vardır. Bu firqələrlə sayılmayacaq qədər münazirələrə qatılan Əşari, Əhli Sünnətin münazirə meydanındakı yenilməz süvarisi idi.

 

Məşhur şeyxləri:

 

1. Zəkəriyya bin Yəhya Əs Saci

2. Əbu İshaq Əl Mərvəzi (Məşhur mühəddis və fəqih)

3. Əbu Xalifə Əl Cuməhi

4. Səhl bin Sərh

5. Abdur Rahmən bin Xaləf əl Bəsri

6. Muhəmməd bin Yaqub Əl Muqri

 

Məşhur tələbələri:

 

1. Əbul Həsən Əl Bəhili (Əşariylə münazirədən sonra Şiəlikdən Əhli Sünnət məzhəbinə keçmişdir.)

2. Əbul Həsən Əl Kirmani

3. Əbu Zeyd Əl Mərvəzi

4. Əbu Abdillah bin Mücahid Ət Tai Əl Bəsri

5. Bundar bin Əl Huseyn Əş Şirazi

6. Əbu Muhəmməd Ət Tabəri Əl İraqi

7. Zahir bin Əhməd Əs Səraxsi

8. Əbu Səhl Əs Suluki

9. Əbu Nasr Əl Kəvvaz Əş Şirazi

10. Əbu Bəkr Əl Curcani Əl İsmaili

11. Əbu Abdillah Hamaveyh Əs Sayrafi

12. Əbu Abdillah bin Hafif Əş Şirazi

13. Muhəmməd bin Əli Əl Qaffal

14. Əd Dimyəni

 

Əsərləri:

 

Əbul Həsən Əl Əşarinin toplam altımışdan çox əsəri var. Üç yüzə çatdığı da qeyd olunur. Bu əsərləri aşağıdakı formada qruplaşdırmaq olar:

1. Mütəzili olduğu zaman yazdığı kitablar. Sonradan bunları etibarsız elan etmişdir.

2. Fəlsəfəçi, Yəhudi, Xristian, Məcusi və bənzəri küfr firqələrinə yazdığı rəddiyələr.

3. Xəvaric, Mütəzilə, Şiə və Zahirilərə yazdığı rəddiyələr.

4. Məqalət kitabları.

5. Verilən suallara cavab olaraq yazdığı risalələr.

 

Bu əsərlərdən bəzilərini zikr edək:

 

1. Təfsirul Quran (70 cild. 300 cild olduğu haqqında da bir görüş var.)

2. Risələ ilə Əhlis Sağr (Azərbaycan alimlərinin suallarına cavab olaraq sələfin məzhəbini açıqladığı bir risalədir. Türkcəyə tərcümə edilmişdir.)

3. Əl İbənə an Usulid Diyənə (Türkcəyə tərcümə edilmişdir)

4. Ər Raddu alə İbnir Ravəndi

5. Əl Fusul fir Raddi alə Mulhidin vəl Xaricinə anil Millə

6. Əl Qami li Kitəbil Xalidi fil İradə

7. Kitəbul İctihəd fil Əhkam

8. Kitabul Əxbar və Təshihuhə

9. Kitabul İdrak fi Funun min Lətifil Kəlam

10. Kitabul İməmə

11. Ət Təbyin an Usuliddin

12. Əş Şərh vət Təfsil fir Raddi alə Əhlil İfki vət Tadlil

13. Əl Uməd

14. Kitəbul Mucəz

15. Kitabu Xalqil Əməl

16. Əs Sifat

17. Əl Luma fir Raddi alə Əhliz Zeyği vəl Bidə

18. İstihsanul Xavdi fi İlmil Kəlam (Azərbaycan dilinə tərcümə olunub)

19. Cuməlu Məqalətil Mulhidin

20. Ən Naqd aləl Cubbai

21. Ən Naqd aləl Bəlxi

22. İdahul Burhan fir Raddi alə Əhliz Zeyği vət Tuğyan

23. Risələtul İmən

24. Əl Funun fir Rəddi aləl Mulhidin

25. Ən Nəvədir fi Dəqaiqil Kələm

26. Əl Cəvhər fir Rəddi alə Əhliz Zeyğ

27. Məqalətul Fələsifə

28. Cəvabul Xurasaniyyin

29. Məqalətul İsləmiyyin (Türkcəyə tərcümə edilib)

30. Cəvəzu Ruyətilləhi Təalə bil Əbsar

31. Ədəbul Cədəl

32. Kitəbur Rəddi aləl Mucəssimə

33. Kitəbul Ulum

 


Ismarıc Zeynul Abidin tərəfindən 04 aprel 2014 - 10:44 tarixində redaktə edildi.

  • Əbu Ömər Hənəfi bu ismarıcı bəyəndi

#2 Zeynul Abidin

Zeynul Abidin

    Həvəskar

  • İstifadəçi
  • PipPipPip
  • 269 ismarıc
  • Məzhəb:Hənəfi

Yerləşdirilmə tarixi: 04 aprel 2014 - 11:00

Şafilərdən Tacuddin Əs Subki "Muidun Niəm" adlı əsərində deyir:

 

عقيدة الأشعري هي ما تضَمّنته عقيدة أبي جعفر الطّحاوي وعقيدة أبي القاسم القشيري والعقيدة المسماة بالمُرشِدة ، مشترِكات في أصول أهل السّنة والجماعة

 

" Əşarinin əqidəsi, Əbu Cəfər Ət Tahavinin, Əbul Qasim əl Quşeyrinin əqidəsinin və "Əl Murşidə" adlanan əqidənin əhatə etdiyi əqidədir.

(Bu əqidələr hamısı) Əhli Sünnə vəl Cəmaənin inanc təməllərində müştərəkdirlər."

 

Şeyx Tacuddin əs Subki "Tabəqat"ında bu İmam haqda danışarkən deyir:

 

شيخُ طريقةِ أهلِ السُّنة والجماعة وإمام المُتكَلِّمين وناصرُ سنةِ سيّد المُرسَلين والذّاب عَن الدّين والساعي في حِفظ عَقائِد المُسلمين سعْيا يبْقى أثرُه إلى يوْمَ يقوم النّاس لِربّ العالمين

إمامٌ حبْر وتقيّ بَر حَمى , جنابَ الشّرع مِن الحديث المُفتري , وقام في نصرة مِلة الإسلام فنصَرها نصْرا مؤزّرا

 

"Əhli Sünnət vəl Cəmaatın şeyxi, mütəkəllimlərin imamı, rəsulların seyyidinin sünnətinin yardımçısı, dinin müdafiəçisi, insanların aləmlərin Rəbbi üçün qalxacaqları günə kimi təsiri qalacaq bir səylə, müsəlmanların əqidələrini qorumağa səy göstərən bir kimsədir.

İmam, dahi, müttəqi biridir. Şəriəti iftiraçıların sözlərindən qorumuşdur. İslam millətinin yardımına qalxmış, təkidli bir şəkildə onlara yardım etmişdir."

 

Yenə Tacuddin əs Subki "Tabaqat"da, Əbu Bəkr əl İsməilinin belə dediyini nəql edir:

 

أعاد الله تعالى هذا الدّينَ بعْد ما ذهَب - يعْنى أكثرُه - بأحمدَ ابن حنبلَ وأبي الحسن الأشعري وأبي نعيم الإسْتراباذي

 

"Bu din (əqidə) – yəni çox hissəsi – getdikdən sonra, uca Allah onu Əhməd ibn Hənbəl, Əbul Həsən əl Əşari və Əbu Nueym əl İstirabazi ilə qaytardı."

 

Yenə Tacuddin əs Subki "Tabaqat"da, İmam Beyhəqidən belə dediyini nəql edir:

 

فلمْ يُحْدِث في دين الله حدَثًا ولمْ يأتِ فيه ببدعة ، بل أخذ أقاويلَ الصّحابة والتَابعين ومَن بعدَهم مِن الأئمّة في أصولِ الدّينِ فنصَرها بزيادةِ شرْحٍ وتبْيينٍ

 

"(Əbul Həsən əl Əşari) Allahın dinində hər hansı bir yenilik çıxarmayıb, heç bir bidət də gətirməyib. Əksinə səhabə, tabiun və onlardan sonra gələn imamların üsuluddin/əqidə haqqındakı sözlərini almış, daha geniş şərh və bəyanla onları dəstəkləmişdir."

 

İmam Tacuddin əs Subki "Tabaqat"da atasından nəqlən deyir:

 

سمِعتُ الشّيخَ الإمامَ رحِمه اللَّه يقول : ما تضَمّنتْه عقيدة الطحاوي ، هو ما يعتقدُه الأشْعري ، لا يخالِفه إلا فِي ثلاثِ مسائل

 

"Şeyxi, İmamı (atası Təqiyyuddin əs Subkini nəzərdə tutur) - rahimahullah - belə deyərkən eşitdim: "Tahavi əqidəsinin içindəkilər, əl Əşarinin etiqad etdiyidir. O, Tahavi əqidəsinə sadəcə üç məsələdə müxalif olmuşdur."

 

Tacuddin Əs Subki "Tabaqat"da, Əbu İshaq Əş Şirazidən belə dediyini nəql edir:

 

أبو الحسن الأشعري إمام أهلِ السنة ، وعامّة أصحابِ الشّافعي على مذهبِه ، ومذهبُه مذهب أهل الحق

 

"Əbul Həsən Əl Əşari, Əhli Sünnənin imamıdır. Şafinin əshabının çoxu onun məzhəbindədir. Onun Məzhəbi haqq əhlinin məzhəbidir."

 

İmam Tacuddin Əs Subki "Tabaqat"da, İmam Quşeyridən onun belə dediyini nəql edir:

 

كتِب استفتاءٌ فيما يتَعلّق بحال الشّيخ فكان جواب القُشيْرى ما نصّه : بسم الله الرحمن الرحيم , اتّفق أصْحاب الحَديث أنّ أبا الحسن علي بن إسماعيل الأشعري كان إماماً مِن أئمّة أصحاب الحديث , ومذهبه مذهب أصحاب الحديث , تكلّم في أصولِ الدّياناتِ على طريقة أهلِ السّنة , وردّ على المُخالفين مِن أهل الزّيْغ والبِدعة

وكان على المُعتزلة والروافض والمُبتدِعين مِن أهْل القِبلة والخارجين مِن المِلّة سيْفاً مسلولاً , ومَن طعَن فيه أو قدَح أو لعَنه أو سبّه فقد بسَط لِسانَ السّوء فى جميع أهل السنة

 

"Şeyxin (Əbul Həsən əl Əşarinin) halı ilə bağlı (İmam əl Quşeyriyə) yazılı bir fətva soruldu. Əl Quşeyrinin cavabı bu cür oldu:

"Bismilləhir Rahmənir Rahim. Hədis əshabı ittifaq edib ki, Əbul Həsən Əli bin İsmail əl Əşari, hədis əshabından olan imamlardan bir imam idi və məzhəbi də hədis əshabının məzhəbidir.

Usuluddin barədə Əhli Sünnətin yoluna uyğun danışmış, zeyğ/əyrilik və bidət əhlindən olan müxaliflərə rəddiyələr vermişdir.

Qiblə əhlindən olan Mötəzilə, Rafizilər və bidətçilərə, eləcə də qeyri müsəlmanlara qarşı sıyrılmış bir qılınc idi.

Kim ona tən edər, qınayar, lənətlər və yaxud söyərsə bütün Əhli Sünnənin hamısına qarşı pis danışmış olar."
 


  • Əbu Ömər Hənəfi bu ismarıcı bəyəndi

#3 Zeynul Abidin

Zeynul Abidin

    Həvəskar

  • İstifadəçi
  • PipPipPip
  • 269 ismarıc
  • Məzhəb:Hənəfi

Yerləşdirilmə tarixi: 04 aprel 2014 - 11:18

Hafiz İbn Asakir "Təbyinu Kəzibil Muftəri" adlı əsərində, İmam Əbu İshaq Əl İsfərayininin belə dediyini nəql edir:

 

كنتُ فى جنْب الشيخ أبى الحسنِ الباهلي كقِطْرَةٍ في جنْب البَحر وسمِعتُ الباهِلي يقول : كنْت في جنْب الأشعري كقِطرة في جنْب البحر

 

"Şeyx Əbul Həsən Əl Bəhilinin yanında dənizin yanında olan bir damla kimi idim. Şeyx Əbul Həsən Əl Bəhilinin bu cür dediyini eşitdim: "Mən Əşarinin yanında dənizin yanındakı bir damla kimi idim."

 

İbnul İmad Əl Hənbəli "Şəzəratuz Zəhəb" da deyir:

 

وممّا بيَّض به وجوهَ أهلِ السُّنة النّبوية وسوَّد بِه راياتِ أهْل الاعْتزال والجَهْمية فأبان بِه وجه الحَقّ الأبلَج ، ولصُدورِ أهلِ الإيمانِ والعِرفان أثلج ، مُناظرته مع شيْخه الجُبائي التي قصَم فيها ظهْر كلّ مبتَدع مراء

 

"Nəbəvi sünnət əhlinin üzünü ağardıb, etizal əhli və cəhmiyyənin bayraqlarını qaraldan, açıq aydın haqqı bəyan edən, iman və irfan əhlinin qəlblərinə buz kimi gələn hallarından biri də, onun şeyxi Cübbəi ilə arasında keçən, hər bidətçi riyakarın belini qırdığı münazərəsidir."

 

Yafii "Mirətul Cənən" adlı əsərində deyir:

 

الشّيخ الإمام ناصِر السّنة وناصِح الأمّة ، إمام الأئمة الحقّ ومُدحِض حجيج المبدعين المارقين ، حامل راية مَنهجِ الحقّ ذي النور الساطِع والبُرهان القاطع

 

"Şeyx, imam, sünnətin yardımçısı, ümmətin nəsihətçisi, haqq imamlarının imamı, bidətçi və haqdan sapanların dəlillərini rədd edən, aydın nuru və kəskin bürhanı olan haqq mənhəcinin bayraqdarıdır."

 

Hafiz Cəlaluddin Əs Suyuti "İtmamud Dirayə" də deyir:

 

ونعْتقد أنّ الإمامَ أبا الحسن الأشعريّ وهو مِن ذُرّيَّة أبي موسى الأشعري إمامٌ في السنة - أي الطريقة المعتقَدة - مُقدَّم فيها على غيْرِه , ولا التّفاوُتِ إلى مَن تكلَّم فيه بِما هو برِيء مِنه

 

"Biz inanırıq ki, Əbu Musa Əl Əşarinin soyundan olan Əbul Həsən Əl Əşari sünnətdə, yəni əqidədə imamdır. Bu elmdə başqalarından öndədir.

Onun haqqında, onun uzaq olduğu şeyləri deyənin sözünə fikir verilməz."

 

Muhyiddin Ən Nəvəvi "Bustanul Arifin"də deyir:

 

ومِن المَشهورين بكثرة التّصنيف إمامُنا الإمامُ أبو عبدِ اللهِ محمد بن إدريسَ الشّافعي ، والإمامُ أبو الحسن الأشعري رضِي اللهُ تعالى عنْهما

 

"Çox kitab yazmaqla məşhur olanlardan biri də İmamımız İmam Əbu Abdillah Muhəmməd bin İdris Əş Şafi və İmam Əbul Həsən Əl Əşaridir. Uca Allah hər ikisindən razı olsun."

 

Əbu Abdillah Muhəmməd Əl Beyruti "Əd Durrətul Vədiyyə"də deyir: NHYU7
 

المالكِيّة والشّافعية أشعرية , وإمامُهم أبوالحسن الأشْعري مِن ذُرّيّة أبي موسى الأشْعري رضِي الله عنه ، والحنفِيّة ماتُريدية وإمامهم أبو منصور الماتريدي وهما إماما أهل السّنة والجَماعة

 

"Malikilər və Şafilər əşaridilər, imamları Əbu Musə Əl Əşarinin - radiyallahu anhu - zürriyyətindən olan Əbul Həsən Əl Əşaridir.

Hənəfilər isə maturididirlər. İmamları da Əbu Mansur Əl Maturididir.

Onların hər ikisi də Əhli Sünnə vəl Cəmaatın imamıdır."

 

Əbul Fəth Əş Şəhristani "Əl Miləl vən Nihəl" kitabında deyir:

 

الأشعرية أصحاب أبي الحسن علي بن اسماعيل الأشعري المنتسب إلى أبي موسى الأشْعري رضِي الله عنْهما ، وسمِعت مِن عجيب الاتفاقاتِ أنّ أبا موسى الأشعَري رضِي الله عنه كان يقرِّر عينَ ما يقرّر الأشْعَرِيّ أبو الحسن في مذهبه

 

"Əşarilər, Əbu Musa Əl Əşariyə nisbət olunan Əbul Həsən Əl Əşarinin - Allah hər ikisindən razı olsun - əshabıdırlar.

Maraqlı olan bir ittifaq eşitdim ki, Əbu Musa Əl Əşari - radiyallahu anhu - Əbul Həsən Əl Əşarinin öz məzhəbində təsdiq etdiyi şeyin eynisini təsdiq edirdi."

 

Hənəfilərdən Qurəşi "Əl Cəvəhirul Mudiyyə" adlı əsərində deyir:

 

صاحب الأصول الإمام الكبير وإليه تُنسَب الطائفة الأشعرية

 

"Üsul sahibi, böyük imamdır. Əşariyyə taifəsi ona nisbət edilir."

 

İbn Fərxun Əl Yəmuri "Əd Dibəc" adlı əsərində deyir:

 

أثْنى على أبي الحسن الأشعري أبو محمد بن أبي زيد القيْرواني وغيره من أئمة المسلمين

 

"Əbul Həsən Əl Əşarini, Əbu Muhəmməd bin Əbi Zeyd Əl Qayravani və müsəlmanların başqa imamları tərifləmişlər."

 

İmam Murtada Əz Zəbidi "İthəfus Səadətil Muttəqin" də deyir:

 

وليُعلم أنّ كلاًّ من الإمامين أبي الحسن وأبي منصور - رضي الله عنهما - وجزاهما عن الإسلام خيراً لم يُبدعا مِن عندهما رأياً ولم يشتقا مذهباً إنما هما مقرران لمذاهب السلف مناضِلان عما كانت عليه أصحاب رسول الله صلى الله عليه و سلم

وناظَرَ كلٌّ منهما ذوي البدع والضلالات حتى انقطعوا وولوا منهزمين

 

"Bilinsin ki, hər iki imam Əbul Həsən (Əl Əşari) və Əbu Mansur (Əl Maturudi) – Allah onlardan razı olsun və xeyirlə mükafatlandırsın – özlərindən bir rəy çıxarmamış, ortaya yeni bir yol qoymamışlar.

Onlar sələfin məzhəbini təsdiq edən, Allah rəsulunun - salləllahu aleyhi və səlləm - əshabının üzərində olduğu əqidə uğrunda mübarizə aparan kimsələrdir.

Hər ikisi də bidət və zəlalət sahibləriylə, susub məğlub halda dönmələrinə qədər münazərə etmişlər."
 


  • Əbu Ömər Hənəfi bu ismarıcı bəyəndi




Bu mövzunu oxuyan istifadəçi sayı: 4

0 İstifadəçi, 4 Qonaq, 0 Anonim