Перейти к содержимому


Фотография

Müsəlman Hökmü Necə Verilir?


  • Mövzuya cavab vermək üçün, avtorizasiyadan keçməlisiniz.
Mövzuda Bir İsmarıc Var

#1 Usuli

Usuli

    Forum Əhli

  • Moderators
  • 1.222 ismarıc
  • Məzhəb:Hənəfi

Yerləşdirilmə tarixi: 06 mart 2013 - 17:28

بسم الله الرحمن الرحيم


Allahın iznilə günümüzdə aktual olan "müsəlman hökmü kimə və necə verilir?" məsələsiylə bağlı alimlərin görüşlərini toplamağa qərar verdim.
Yəni günümüzdə hansı şeylər əsas alınaraq insanlara müsəlman hökmü verilə bilər? "Kəlimeyi Şəhadət", "Namaz", "Oruc", " Salam" ?
Uca Allahın iznilə bu barədə elm əhlinin görüşlərini tərtibli bir şəkildə təqdim etməyə çalışacağam. Tövfiq Allahdandır.


Ən çətin yıxılan büt, insanın öz nəfsidir...

#2 Usuli

Usuli

    Forum Əhli

  • Moderators
  • 1.222 ismarıc
  • Məzhəb:Hənəfi

Yerləşdirilmə tarixi: 06 mart 2013 - 17:54

1. Hənəfi alimlərinin görüşü. Bu barədə Hənəfi fiqh kitablarının bir çoxunda geniş izahlar vardır. Lakin, mən onlardan sadəcə birini təqdim etməyi yetərli gördüm. Çünki, təqdim edəcəyim alim həm əhatə, həm tərtib cəhətindən rast gəldiyim ən gözəl izahın sahibidir.


Hənəfi fəqihlərindən Alauddin Əl Kəsəni (v. 587 h/1191 m) "Bədəius Sanəi fi Tərtibiş Şərai" adlı nəfis əsərində deyir:

 

الطرُق التي يُحكَم بها بكوْنِ الشخْص مؤمناً ثلاثةٌ : نصٌ ، ودَلالةٌ ، وتَبْعِيَّة
أما النصُّ فهو أنْ يأتيَ بالشهادة ، أو بالشهادتيْن ، أو يأتيَ بهما مع التبرُّؤ مما هو عليه صريحاً
وبيان هذهِ الجملة أنَّ الكفَرةَ أصنافٌ أربعةٌ : صنفٌ منهم يُنكِرون الصانعَ أصلاً ، وهم الدهْرية المعطِّلة ، وصنفٌ مِنهم يُقِرٌّون بالصانع ويُنكِرون توحيدَه ، وهم الوثَنِية والمجوسُ ، وصِنفٌ مِنهم يُقِرُّون بالصانع وتوحيدِه ويُنكرون الرسالةَ رأساً ، وهم قومٌ مِن الفلاسِفة ، وصنفٌ مِنهم يُقِرُّون بالصانعِ وتوحيدِه والرسالةِ في الجملة ، لكنَّهم يُنكِرون رسالةَ نبيِّنا محمدٍ - عليه أفضلُ الصلاة والسلام - وهم اليهود والنصارى
فإنْ كان مِن الصنْفِ الأولِ والثاني ، فقال : لا إله إلا الله يُحكَم بإسلامه ؛ لأنَّ هؤلاءِ يَمتنِعون عن هذه المقالةِ ، فإذا أقرُّوا بها كان ذلك دليلَ إيمانهم وكذلك إذا قال : أشهَد أن محمداً رسول الله ؛ لأنهم يمتنِعون مِن كلِّ واحدةٍ من كلمتيِ الشهادة ، فكان الإتيانُ بواحدٍ منهما - أيتهما كانت - دلالةً الإيمان ، وإن كان مِن الصنف الثالث فقال : لا إله إلا الله لا يُحكَم بإسلامه ؛ لأنَّ مُنكِرَ الرسالة لا يَمتنِع عن هذه المقالةِ
ولو قال : أشهَد أنَّ محمداً رسولُ الله يُحكَم بإسلامه ؛ لأنه يمتنِع عن هذه الشهادة ، فكان الإقرارُ بها دليلَ الإيمان
وإنْ كان مِن الصنف الرابعِ فأتَى بالشهادتيْن فقال : لا إله إلا الله ، محمدٌ رسولُ الله لا يُحكم بإسلامه حتى يتبرَّأَ مِن الدين الذي عليه ؛ مِن اليهوديةِ أو النصرانية ؛ لأنَّ مِن هؤلاء مَن يُقِرُّ برسالةِ رسولِ الله ؛ صلى الله عليه وسلم لكنَّه يقول : إنه بُعِث إلى العرَب خاصةً دونَ غيرِهم فلا يكون إتيانُه بالشهادتيْن بدونِ التبرؤ دليلاً على إيمانه ، وكذا إذا قال يهودي أو نصراني : أنا مؤمنٌ أو مُسلِم أو قال : آمنتُ أو : أسلَمت لا يُحكم بإسلامِه ؛ لأنهم يدَّعُون أنهم مؤمنون ومسلمون ، والإيمان والإسلام هو الذي هم عليه وروى الحسن عن أبي حنيفة - رحمه الله - أنه قال : إذا قال اليهودي أو النصراني : أنا مسلمٌ أو قال : أسلمتُ سئل عن ذلك أيَّ شيءٍ أردتَ به إن قال : أردتُ به تركَ اليهودية ، أو النصرانية ، والدخولَ في دين الإسلام يُحكم بإسلامه ، حتى لو رجَع عن ذلك كان مرتدًّا وإن قال : أردتُ بقولي : أسلمتُ أني على الحق ، ولم أرِدْ بذلك الرجوعَ عن ديني لم يُحكَم بإسلامه
ولو قال يهودي أو نصراني : أشهَد أن لا إله إلا الله ، وأتبرَّأ عن اليهودية ، أو النصرانية لا يُحكَم بإسلامه ؛ لأنهم لا يمتنعِون عن كلمةِ التوحيد ، والتبرُّؤ عن اليهودية والنصرانية ، لا يكون دليلَ الدخول في دين الإسلام لاحتمالِ أنه تبرَّأ عن ذلك ، ودخَل في دين آخر سوى دينِ الإسلام ، فلا يصلُح التبرُّؤ دليلَ الإيمان مع الاحتمال ، ولو أقرَّ مع ذلك فقال : دخلتُ في دين الإسلام أو في دين محمدٍ صلى الله عليه وسلم حُكِم بالإسلام ؛ لزوالِ الاحتمال بهذه القرينةِ والله - سبحانه وتعالى - أعلم

وأما بيانُ ما يُحكم به بكوْنه مؤمناً مِن طريق الدلالة ، فنحو أنْ يصلِّيَ كتابيٌ ، أو واحدٌ مِن أهل الشرك في جماعةٍ ، ويُحكم بإسلامه عندنا , وعند الشافعي - رحمه الله - لا يُحكم بإسلامه ولو صلَّى وحدَه لا يُحكَم بإسلامه
وجهُ قولِ الشافعي - رحمه الله - إنَّ الصلاةَ لو صلَحتْ دلالةَ الإيمان لما افترَق الحالُ فيها بين حالِ الانفراد وبين حالِ الاجتماع ، ولو صلَّى وحدَه لم يُحكم بإسلامه , فعلى ذلك إذا صلَّى بجماعة
ولنا أنَّ الصلاةَ بالجماعة على هذه الهيئة التي نصلِّيها اليومَ ، لم تكن في شرائعِ مَن قبلنا ، فكانت مختصةً بشريعةِ نبينا محمد صلى الله عليه وسلم فكانتْ دلالةً على الدخول في دين الإسلام ، بخلاف ما إذا صلَّى وحدَه ؛ لأنَّ الصلاةَ وحدَه غيرُ مختصةٍ بشريعتنا
وروي عن محمدٍ - رحمه الله - أنه إذا صلى وحدَه مستقبِلَ القبلة يُحكَم بإسلامه ؛ لأنَّ الصلاةَ مستقبِلَ القبلة دليلُ الإسلام ؛ لقوله عليه الصلاة والسلام { مَنْ شَهِدَ جِنَازَتَنَا ، وَصَلَّى إلَى قِبْلَتِنَا ، وَأَكَلَ ذَبِيحَتَنَا ، فَاشْهَدُوا لَهُ بِالْإِيمَانِ } , وعلى هذا الخلاف إذا أذَّن في مسجدِ جماعةٍ يُحكَم بإسلامه عندنا ، خلافاً للشافعي - رحمه الله تعالى - لنا أنَّ الأذانَ مِن شعائر الإسلام ، فكان الإتيان به دليلَ قبولِ الإسلام ، ولو قرَأ القرآنَ أو تلقَّنَه لا يُحكَم بإسلامه ؛ لاحتمال أنه فعَل ذلك ليَعلَمَ ما فيه مِن غيرِ أنْ يعتقِدَه حقيقةً ، إذ لا كلُّ مَن يعلَم شيئاً يؤمِن به ، كالمعاندين مِن الكفرة ، ولو حجَّ هل يُحكَم بإسلامه قالوا : يُنظَر في ذلك إن تَهيَّأَ للإحرام ، ولبَّى وشهِد المناسك مع المسلمين يُحكم بإسلامه ؛ لأن عبادةَ الحج على هذه الهيئة المخصوصةِ ، لم تكن في الشرائع المتقدِّمة ، فكانت مختصةً بشريعتنا ، فكانت دلالةَ الإيمان كالصلاة بالجماعة
وإن لبَّى ولم يشهَد المناسكَ ، أو شهِد المناسك ، ولم يلبِّ لا يُحكم بإسلامه ؛ لأنه لا يصير عبادةً في شريعتنا إلا بالأداءِ على هذه الهيئة ، والأداءُ على هذه الهيئة لا يكون دليلَ الإسلام ، ولو شهِد شاهدانِ أنهما رأياه يصلِّي سَنةً ، وما قالا : رأيناه يصلي في جماعةٍ وهو يقول : صلَّيتُ صلواتي لا يُحكم بإسلامه ؛ لأنهم يصلُّون أيضاً ، فلا تكون الصلاةُ المطلَقةُ دلالةَ الإسلام ، ولو شهِد أحدُهما وقال : رأيتُه يصلي في المسجد الأعظم وشهِد الآخر وقال : رأيته يصلي في المسجد كذا وهو مُنكِر لا تُقبَل ، ولكن يُجبَر على الإسلام ؛ لأن الشاهدين اتفقاَ على وجودِ الصلاة منه بجماعةٍ في المسجد ، لكنهما اختلفاَ في المسجد ، وذا يُوجب اختلافَ المكان لا نفسَ الفعل ، وهو الصلاة ، فقد اجتمَع شاهدانِ على فعلٍ واحدٍ حقيقةً ، لكن تعتبَر شهادتُهما في الجَبْر على الإسلام ، لا في القتل ؛ لأنَّ فعلَ الصلاة وإن كان متَّحِداً حقيقةً ، فهو مختلِف صورةً لاختلاف محلِّ الفعل فأورثَ شبهةَ في القتْل والله - سبحانه وتعالى - أعلم

وأما الحكمُ بالإسلام مِن طريق التبَعِيَّة فإنَّ الصبيَّ يُحكم بإسلامه تبْعاً لأبويْه عقَل أو لم يعقِلْ ما لم يُسلِم بنفْسِه إذا عقَل ، ويُحكم بإسلامه تبعاً للدار أيضاً ، والجملةُ فيه : أنَّ الصبيَّ يتبَع أبويْه في الإسلام والكفر ، ولا عبرةَ بالدار مع وجودِ الأبوين أو أحدهما ؛ لأنه لا بد له من دين تجري عليه أحكامُه ، والصبيُّ لا يهتَمُّ لذلك إما لعدمِ عقْله ، وإما لقصورِه ، فلا بد وأن يُجعَل تبعاً لغيره ، وجعْلُه تبعاً للأبويْن أولى ؛ لأنه تولَّد مِنهما وإنما الدارُ مُنشَأ ، وعند انعدامِهما في الدار التي فيها الصبي تنتقِل التبعية إلى الدار ؛ لأنَّ الدارَ تستتبِع الصبي في الإسلام في الجملة كاللقِيط ، فإذا أسلمَ أحدُ الأبوين ، فالولد يتبَع المسلمَ ؛ لأنهما استويا في جهةِ التبعية ، وهي التولُّد والتفرُّع ، فيرجَّح المسلمُ بالإسلام ؛ لأنه يعلو ولا يُعلَى عليه ، ولو كان أحدُهما كتابيا ، والآخرُ مجوسياً ، فالولد كتابيٌ ؛ لأنَّ الكتابيَّ إلى أحكامِ الإسلام أقربُ ، فكان الإسلام منه أرْجى


"Bir şəxsin mömin/müsəlman olmasına hökm ediləcək yollar üçdür:
1. Nass.
2. Dəlalət.
3. Təbəiyyə/Tabe olmaq.

1. Nass. İnsanın Allahdan başqa ilah olmadığına və ya bununla yanaşı Muhəmmədin peyğəmbərliyinə şəhadət etdiyini söyləməsi, yaxudda bu iki şəhadətlə bərabər açıq şəkildə daha öncəki (küfr) inancından bəri olduğunu deməsidir.
Bu prinsipin açıqlaması belədir: Kafirlər dörd qismdir:
A ) Əslən Yaradıcını inkar edənlər. Bunlar Dəhriyyə və Muattilə firqəsidir (Ateistlər).
B ) Yaradıcını qəbul edib, tövhidini inkar edənlər. Bunlar Vəsəniyyə (bütpərəstlər) və Məcusilərdir.
C ) Yaradıcının varlığını və tövhidini qəbul edib, risalət müəssəsəsini təməldən qəbul etməyənlər. Bunlar Fəlsəfəçilərin bir qrupudur.
D ) Yaradıcının varlığını və tövhidini qəbul etməklə yanaşı risalət müəssəsəsini də ümumilikdə qəbul edən, lakin nəbimiz Muhəmmədin – aleyhi əfdalus salati vəssəlam – peyğəmbərliyini qəbul etməyənlərdir. Bunlardan Yəhudi və Xristianlardır.
Əgər kafir birinci və ikinci sinifdəndirsə, "lə iləhə illəllah" deməsiylə müsəlmanlığına hökm olunar. Çünki, onlar əslən şəhadət gətirməkdən imtina edənlərdir. Şəhadəti iqrar etməsi onun imanına dəlildir.
Eləcədə "əşhədu ənnə Muhəmmədən rəsulullah" dediyi zaman İslamına hökm edilər. Çünki, onlar iki şəhadət cümləsinin hər ikisini də söyləməkdən imtina edənlərdir. Buna binaən, iki şəhadətdən hərhansı birini gətirməsi onların imanına dəlalət edir.
Əgər üçüncü sinifdəndirsə, "lə iləhə illəllah" deməsiylə müsəlmanlığına hökm olunmaz. Çünki, risaləti inkar edən kimsələr, bu kəliməni söyləməkdən çəkinməzlər.
Əgər "əşhədu ənnə Muhəmmədən rəsulullah" deyərsə İslamına hökm olunar. Çünki, onlar bu şəhadətdən imtina edənlərdir. Bunu iqrar etmələri imanın dəlilidir.
Əgər dördüncü sinifdəndirsə və iki şəhadəti gətirərək: "lə iləhə illəllah və Muhəmmədun rəsulullah" deyərsə, üzərində olduğu Yəhudilik və ya Xristianlıq dinindən uzaq olduğunu demədikcə İslamına hökm olunmaz.
Çünki, onlardan bir qismi Muhəmmədin – sallalahu aleyhi və səlləm - risalətini iqrar etməklə yanaşı deyərlər: O sadəcə Ərəblərə göndərilmişdir. Belə birisinin öz dinindən uzaq olduğunu bildirmədən sadəcə iki şəhadəti gətirməsi imanına dəlil olmaz.
Eləcədə bir Yəhudi və ya Xristian "mən möminəm və ya müsəlmanam", yaxud da "iman etdim", "təslim oldum" deyərsə onun İslamına hökm olunmaz. Çünki, onlar mömin və müsəlman olduqlarını, iman və İslamın elə onların inandıqları şey olduğunu onsuzda iddia edirlər.
Həsən İmam Əbu Hənifədən – rahiməhullah - belə dediyini rəvayət etmişdir: Yəhudi və ya Xristian olan biri "mən müsəlmanam" və ya "təslim oldum" deyərsə bununla nə qəsd etdiyi soruşular. Əgər Yəhudiliyi və ya Xristianlığı tərk etməyi və İslam dininə girməyi qəsd etdiyini söyləyərsə İslamına hökm olunar. Hətta daha sonra bu dediyindən dönərsə mürtəd olar.
Əgər dediyim sözlə haqq üzrə müsəlman olduğumu qəsd etdim, yoxsa bununla öz dinimdən dönməyi qəsd etmədim deyərsə islamına hökm olunmaz.
Əgər bir Yəhudi və ya Xristian "Allahdan başqa ilah olmadığına şəhadət edirəm və Yəhudilikdən və ya Xristianlıqdan uzağam" deyərsə İslamına hökm olunmaz. Çünki, onlar tövhid kəliməsini söyləməkdən çəkinməzlər. Yəhudilik və Xristianlıqdan uzaq olduğunu deməsi isə İslam dininə daxil olduğuna dəlil olmaz. Çünki ehtimal varki, o elə öz dinindən təbərrü edib İslamdan başqa dinə daxil olsun. Onun öz dinindən təbərrü etməsi ehtimala açıq olduğu üçün imanına dəlil kimi yararlı sayılmaz.
Ancaq bununla bərabər iqrar edib, "İslam dininə daxil oldum" və ya "Muhəmmədin – sallallahu aleyhi və səlləm – dininə daxil oldum" deyərsə İslamına hökm edilər.
Çünki, artıq bu qərinəylə ehtimal ortadan qalxmışdır. Allah – subhənəhu və təala – daha gözəl bilir.

2 Dəlalət. Dəlalət yoluyla hansı şeylərlə insanın mömin olduğuna hökm ediləcəyinin bəyanına gəlincə ki, bunlar məsələn kitab əhlindən və ya müşriklərdən birinin camaatla namaz qılması kimi şeylərdir, bizə görə bu əməllər səbəbilə insanın İslamına hökm olunar. İmam Şafiyə - rahiməhullah - görə təkdə qılsa İslamına hökm olunmaz.
İmam Şafinin - rahiməhullah - görüşünün açıqlaması belədir: Əgər namaz imana dəlalət edəcək olsaydı, bunun camaatla və ya münfərid olması arasında fərq olmazdı. Tək qılarsa İslamına hökm edilməyəcəyi kimi, camaatla qıldığı zamanda İslamına hökm edilməz.
Bizim dəlilimiz isə budur ki, bizim bu gün qıldığımız bu şəkil camaatla namaz bizdən öncəkilərin şəriətində olmayıb. Bizim nəbimiz Muhəmmədin – sallallahu aleyhi və səlləm – şəriətinə xas bir şeydi və buna binaən - tək qılma halından fərqli olaraq - İslam dininə girməyə dəlildir. Çünki, tək namaz qılmaq bizim şəriətimizə xas deyil.
İmam Muhəmməddən – rahiməhullah – belə dediyi rəvayət edilmişdir: Tək və qibləyə yönəlib namaz qılarsa İslamına hökm edilər. Çünki, qibləyə yönəlib namaz qılmaq İslamın dəlilidir. Bunun dəlili Peyğəmbərin – aleyhissalatu vəssəlam – hədisidir: "Kim cənazələrimizi müşayət edər, qibləmizə doğru namaz qılar, kəsdiyimizi yeyərsə onun imanına şəhadət edin."
Bu xilaf üzrə camaat namazı qılınan məsciddə azan verərsə İmam Şafinin - rahiməhullah - görüşünə xilafən bizə görə İslamına hökm edilər.
Bizim dəlilimiz budur ki, azan İslamın şüarlarındandır. Azan verməkdə İslamı qəbulun dəlilidir.
Quran oxuyan və ya öyrənənin bu əməlinə görə İslamına hökm edilməz. Çünki, ehtimal varki sadəcə orada nə olduğunu bilmək üçün oxuyur, yoxsa doğrudan inanmaq üçün yox. Çünki, kafirlərdən inad edənlərdə olduğu kimi, bir şeyi bilən hər kəs ona iman etməz.
Əgər Həcc edərsə İslamına hökm edilərmi? Belə demişlər: Baxılar, əgər ihrama girib, təlbiyə edər, müsəlmanlarla bərabər Həcc əhkamlarını yerinə yetirərsə İslamına hökm edilər. Çünki bu formada xüsusi bir Həcc ibadəti bizim şəriətə məxsusdur, qədim şəriətlərdə olmayıb və camaat namazı kimi imanın dəlilidir.
Əgər təlbiyə gətirər, lakin Həcc əhkamlarına riayət etməzsə, yaxud da əhkamlara riayət edib təlbiyyə gətirməzsə İslamına hökm edilməz. Çünki Həcc ancaq müvafiq şəkildə əda edildiyi zaman bizim şəriətin bir ibadəti olar. Bu şəkil (yarımçıq) bir şəkildə Həccin ədası İslamın dəlili olmaz.
Əgər iki nəfər onu namaz qılarkən gördüklərinə şahidlik edib, ancaq camaatla qıldığı haqda bir şey deməslər, o adam da "namazımı qıldım" desə İslamına hökm edilməz. Çünki, onlar (kafirlərdə) namaz qılırlar. Mütləq (camaatla olmayan) namaz İslam dəlalət olmaz.
Əgər iki nəfərdən biri "onu böyük məsciddə namaz qılarkən gördüm" deyə şahidlik edər, digəri isə "onu filan məsciddə namaz qılarkən gördüm" deyə şahidlik edərsə, o özü isə bu deyiləni inkar edərsə qəbul edilməz, lakin İslama girməyə məcbur edilər.
Çünki, iki şahid onun məsciddə camaatla namaz qıldığı nöqtəsində ittifaq etmişdir, lakin hansı məsciddə qıldığında ixtilaf etmişlər. Bu isə məkanın ixtilafıdır, əməlin edilməsi haqda ixtilaf deyil. Bu əməl isə namazdır. İki şahiddə namaz felinin həqiqətən edildiyi üzərində birləşiblər. Lakin, bu iki şəhadət o adamın İslama girməyə məcbur edilməsi nöqtəsində etibara alınır, öldürülməsində deyil.
Çünki, namazın qılınması haqda həqiqətən fikir birliyi olsada, qılma şəkli haqqında ixtilaf var ki, bunun səbəbi də felin həyata keçirildiyi yer haqqında ixtilafdır. Bu isə adamın öldürülməsi haqda bir şübhə meydana çıxarır. Allah – subhənəhu və təala – daha gözəl bilir.
Əgər təlbiyə gətirər, lakin Həcc əhkamlarına riayət etməzsə, yaxud da əhkamlara riayət edib təlbiyyə gətirməzsə İslamına hökm edilməz. Çünki Həcc ancaq müvafiq şəkildə əda edildiyi zaman bizim şəriətin bir ibadəti olar. Bu şəkil (yarımçıq) bir şəkildə Həccin ədası İslamın dəlili olmaz.
Əgər iki nəfər onu bir il namaz qılarkən gördüklərinə şahidlik edib, ancaq camaatla qıldığı haqda bir şey deməslər, o adam da "namazlarımı qıldım" desə İslamına hökm edilməz. Çünki, onlar (kafirlərdə) namaz qılırlar. Mütləq (camaatla olmayan) namaz İslam dəlalət olmaz.
Əgər iki nəfərdən biri "onu böyük məsciddə namaz qılarkən gördüm" deyə şahidlik edər, digəri isə "onu filan məsciddə namaz qılarkən gördüm" deyə şahidlik edərsə, o özü isə bu deyiləni inkar edərsə qəbul edilməz, lakin İslama girməyə məcbur edilər.
Çünki iki şahid onun məsciddə camaatla namaz qıldığı nöqtəsində ittifaq etmişdir, lakin hansı məsciddə qıldığında ixtilaf etmişlər. Bu isə məkan haqda ixtilafdır, əməlin edilməsi haqda ixtilaf deyil. Bu əməl isə namazdır. İki şahiddə namaz felinin həqiqətən edildiyi üzərində birləşiblər. Lakin, bu iki şəhadət o adamın İslama girməyə məcbur edilməsi nöqtəsində etibara alınır, (dindən dönərsə) öldürülməsində deyil.
Çünki, namazın qılınması haqda həqiqətən fikir birliyi olsada, qılma şəkli haqqında ixtilaf var ki, bunun səbəbi də felin həyata keçirildiyi yer haqqında ixtilafdır. Bu isə adamın öldürülməsi haqda bir şübhə meydana çıxarır. Allah – subhənəhu və təala – daha gözəl bilir.

3. Təbəiyyə/Tabe olmaq. İnsanın müsəlman olduğuna təbəiyyə yoluyla hökm etməyə gəlincə, uşağın müsəlman olduğuna – ağlı kəssin və ya kəsməsin – valideynlərinə tabe qılınaraq hökm edilər. Bu uşağın ağlı kəsib özü müsəlman olana qədər belədir.
Uşağın İslamına həmçinin olduğu dara tabe qılınaraqda hökm edilər.
Bu məsələdə qayda budur: Uşaq İslamda və küfrdə valideynlərə tabedir. Valideynlər və ya onlardan biri mövcud olduğu zaman dar etibara alınmaz. Çünki, uşağın üzərində hökmləri cərayan edəcək bir din lazımdır. Uşaq isə ya ağlının olmadığı və ya qüsurlu olması səbəbilə özü dinə önəm verməz. Qaçınılmaz olaraqda başqa birinə tabe qılınaraq haqqında hökm verilməlidir. Uşağın valideynlərinə tabe qılınması daha uyğundur. Çünki o, onlardan əmələ gəlib, dar isə sadəcə əmələ gəlmə yeridir. Valideynlər, uşağın olduğu darda olmadığı zaman tabeçilik dara keçər. Çünki, - tapılmış uşaq məsələsində olduğu kimi – dar, uşağı İslamda ümumi şəkildə özünə tabe edər.
Valideynlərindən biri İslamı qəbul etsə, uşaq onlardan müsəlman olana tabe olar.
Çünki, anayla ata tabelik yönündən bərabərdilər. Buda doğulmadır. Müsəlman olan İslam səbəbilə tərcih edilər. Çünki, İslam üstündür, heçnə ona üstün ola bilməz.
Əgər valideynlərdən biri əhli-kitab, digəri məcusi olarsa, uşaq kitabi sayılar. Çünki, kitabi İslam hökmlərinə daha yaxındır və onun müsəlman olması daha çox umulur. (Bundan sonra uşağın əsir alınması və bənzəri məsələləri izah edir)..."

 

Qaynaq: Alauddin Əl Kəsəni: Bədaius Sanəi fi Tərtibiş Şərai: 9/403-406
Beyrut: Darul Kutubil İlmiyyə: 1424/2003


  • Ayaz bu ismarıcı bəyəndi
Ən çətin yıxılan büt, insanın öz nəfsidir...




Bu mövzunu oxuyan istifadəçi sayı: 0

0 İstifadəçi, 0 Qonaq, 0 Anonim